افريقايى مزغنّه آن را بنا نهاده‌اند . الجزاير جزيره‌اى بسيار بزرگ است و حدود چهار هزار خانه در آن است . شهر ، ديوارهايى استوار و بلند و مستحكم و ساخته شده از سنگهاى بزرگ و خانه‌هاى بسيار زيبا و بازارهاى مرتب و پررونق دارد . در بازارها هر شغلى و صنفى محلى خاص خود دارد . شهر تعداد زيادى هتل و ميهمانخانه و گرمابه دارد . از جملهء ساختمانهاى آن مسجد جامع بزرگى است كه در ساحل دريا واقع است . در برابر آن ساحل بسيار زيباى دريا قرار دارد كه فضاى بسيار وسيع و گشاده و زيبايى است كه ديوارهاى شهر اطراف آن را نيز فراگرفته است . اطراف شهر را باغهاى فراوان و دشتهاى زيبا و اراضى كشاورزى فراگرفته است و در سمت مشرق شهر رودى جارى است و آسيابهايى در كنار آن ساخته‌اند . از جمله دشتهاى شهر ، دشت المتيجه است كه حدود 45 ميل درازا و 36 ميل پهنا دارد و گندم زيادى در آن كشت مىشود . جزاير بنى مزغنّان مدتهاى زياد تابع تلمسان بوده است ؛ ولى به لحاظ نزديكى به بجايه و به دلايل ديگر ، بتازگى زير سلطهء پادشاه آنجا قرار گرفته است . مردم اين جزاير نيز به شاه بجايه تمايل دارند ؛ زيرا هم از او ترس دارند و هم دريافته‌اند كه شاه تلمسان قدرت دفاع از آنها را ندارد . بنابراين مردم شهر با شاه بجايه بيعت كرده‌اند و به او خراج مىپردازند و تقريبا آزادى خود را حفظ كرده‌اند . « 1 » مستغانم « 2 » ، شهر و بندرى است در كشور الجزاير ، در شمال شرقى و هران كه در دورهء مرابطون تأسيس شده است . در 1516 م به تصرف عروج بارباروسا درآمد ، و پس از او به دست خير الدين بارباروسا افتاد ، و بازرگانى آن به اوج ترقى رسيد . اين شهر داراى كارخانجات تقطير و ذوب فلز ، توتون ، سيمان و غيره است و با لوله يا ميدانهاى گازى ارتباط دارد . شراب ، غلات ، گوشت و پشم صادر مىكند . « 3 » ابن خلدون هنگام توضيح دربارهء وطن بربرها مىنويسد : نهر اعظم از وادى شلف در ناحيهء بنى واطيل

--> ( 1 ) . وصف افريقيا ؛ ج 2 ، ص 53 . ( 2 ) . Mostaqanem ( 3 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 2 ، ص 2763 .