حسين قرچانلو
227
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
سرزمين مصر . در آنجا ، معدن طلايى است كه ميان علاقى و شهر اسوان در زمين شن قرار دارد . مردم آنجا را مىكنند ؛ اگر به طلايى برخوردند ، قسمتى از آن معدن را براى خود برمىدارند و قسمت ديگر سهم سلطان علاقى مىشود . اين پادشاه مردى از قوم بنى حنيفه از قبيلهء ربيعه است . « 1 » ابن سعيد مغربى مىنويسد : علاقى شهرى است از مملكت بجا . كوه علاقى مشهور است و در درّهء آن ، طلاى خالص پيدا مىشود . « 2 » به نوشتهء ابو الفداء : مردم بجه از سياهان مسلمان و نصارا و بتپرست هستند . شهر علاقى به درياى قلزم نزديك است و از سواحل آن ، صدفى نامرغوب صيد شود . در كوههاى علاقى معدن زر است ؛ ولى آنچه از آن به دست مىآيد به قدر مالى كه صرف استخراجش مىكنند ، نيست . كوه علاقى مشهور است . ميان علاقى و عيذاب مصر هشت مرحله راه است و از علاقى به سرزمين بجا مىروند . « 3 » سرزمين بجا ، در مشرق بجه و شمال حبشه و در جنوب علاقى به سمت سواحل درياى قلزم ( در واقع ، قسمت شمال كشور حبشه امروز ) قرار دارد . در بجا سياهان مسلمان و مسيحى و بتپرست زندگى مىكنند ؛ آنان در آن بيابانها با شترانشان به بازرگانى و سير و سفر مشغول و به امانتدارى مشهورند . پادشاه جزيرهء سواكن ( در بحر احمر ) از مسلمانان بجا است ؛ او از بازرگانان باج مىگيرد . « 4 » ابو الفداء مىنويسد : از علاقى به بلاد بجا مىروند و بلاد بجا ميان درياى قلزم و رود نيل واقع است و ميان بجا و نوبه كوهى بلند قرار دارد . « 5 » حمد الله مستوفى ، بجا را از مشهورترين شهرهاى حبشه مىداند . « 6 »
--> ( 1 ) . معجم البلدان ؛ ج 4 ، ص 145 . ( 2 ) . كتاب الجغرافيا ؛ ص 116 . ( 3 ) . تقويم البلدان ؛ ص 161 . ( 4 ) . كتاب الجغرافيا ؛ ص 116 - 117 . ( 5 ) . تقويم البلدان ، ص 161 . ( 6 ) . نزهة القلوب ؛ ص 267 - 268 .