بدان ولايت نرود . « 1 » ياقوت در قرن هفتم هجرى در وصف نوبه مىنويسد : نوبه سرزمينى است وسيع و پهناور در جنوب مصر و مردم آن مسيحىاند . آغاز سرزمين آنان بعد از أسوان است . از أسوان تا دورترين نقطه سرزمين نوبه پنج شبانه روز راه است . ميان نوبه و بجه كوههاى بلند و مرتفعى است و مردم آن ، بتها را مىپرستند . نوبه‌ايها صاحبان شتر و اسب و گاو و گوسفند هستند . پادشاه آنان گروهى بندهء زيبا دارد كه كمانهاى عربى بر خود آويزان مىكنند . در سرزمين ايشان كه شبيه يمن است گندم و جو و ذرت و نخل و انگور و گياه ، مقل و بوتهء اراك وجود دارد . ايشان أترجهاى بسيار بزرگ دارند . « 2 » « . . . نوبيان تعظيم پادشاهى كه كابيل نام دارد بسيار به جا آرند و آن پادشاه نافذ الحكم است در رعيت خود ، . . . و هركه را خواهد به بندگى گيرد ، و در اموالشان هر تصرفى كه خواهد كند » « 3 » . ابو الفداء مىنويسد : بلاد نوبه در مشرق نيل واقع است . « 4 » ابن بطوطه به مسيحى بودن مردم نوبه اشاره كرده است . « 5 » دنقله شهرى است قديمى در ساحل غربى رود نيل واقع در شمال كشور سودان . اين شهر در قرن سوم هجرى اقامتگاه پادشاه نوبه و شهرى بزرگ بوده است . « 6 » يعقوبى مىنويسد : مردم دنقله با مسلمانان سازش كردند و باغها را به حصّه « 7 » به آنها دادند . اينان در اراضى خود نخلستانها و تاكستانها و كشتزارها دارند و كشورشان نزديك دو ماه راه وسعت دارد . « 8 » ابن فقيه كه نام اين شهر را دمقله ضبط كرده مىنويسد : شهر نوبه است و ميان آن تا أسوان چهل شبانه‌روز راه است . « 9 » مسعودى در 332 ق هنگامى كه در فسطاط مصر بوده شنيده كه پادشاه نوبه كابل بن سرور در شهر دنقله اقامت دارد . « 10 » ادريسى در قرن ششم هجرى در وصف دنقله مىنويسد : در ساحل نيل و بر دو كنارهء آن واقع و آب

--> ( 1 ) . سفرنامه ؛ ص 91 . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 5 ، ص 309 . ( 3 ) . آثار البلاد و اخبار العباد ؛ ج 1 ، ص 25 . ( 4 ) . تقويم البلدان ؛ ص 589 . ( 5 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 2 ، ص 791 . ( 6 ) . البلدان ؛ ص 115 و مختصر كتاب البلدان ؛ ص 78 . ( 7 ) . حصّه به معناى قسمت و بهره و نصيب و . . . سخت . . . - فرهنگ نفيسى ( ناظم الاطباء ) ؛ ج 2 ، ص 1252 . ( 8 ) . تاريخ يعقوبى ؛ ج 1 ، ص 234 . ( 9 ) . مختصر كتاب البلدان ؛ ص 74 و 78 . ( 10 ) . مروج الذهب ؛ ج 1 ، ص 380 .