مىنويسد : شهر ، دور از ساحل رود نيل و در سمت شرقى آن واقع است . مردمش شيعه و متمدن و به هم آميخته‌اند . شهر مسجد جامع دارد . در شهر آثار و بقايايى از روميان قديم وجود دارد . در قفط سبزيجاتى ، مانند شلغم و تره و كاهو فراوان است . در آنجا دانه‌هاى گياهان را گردآورى كرده ، آسياب مىكنند و از آنها روغن مىگيرند و از روغن آنها انواع صابونهاى مصرفى ( نظافتى ) مىسازند و به تمام سرزمين مصر صادر مىكنند . « 1 » ابن جبير ، جهانگرد اندلسى ، مىنويسد : قفط شهرى است در بخش شرقى نيل به فاصلهء سه ميلى رود نيل ؛ از شهرهاى مصر علياست كه به زيبايى و پاكيزگى ساختمانها و استوارى بناها مشهور است . « 2 » ياقوت مىنويسد : املاك قفط از زمان على بن ابى طالب ( ع ) وقف علويان بوده است . در سرزمين مصر ، املاك وقفى و مزارع وقف ، غير از اينجا ، در هيچ‌جاى ديگر وجود ندارد ؛ اين املاك همه در اختيار سلطان ( مصر ) است ، مگر زمينها و املاكى كه امير الجيوش ، بدر الجمالى ، وقف كرده است . بيشتر مردم قفط بازرگانند و به هند سفر مىكنند . ميان شهر تا ساحل نيل يك ميل فاصله است و ساحل آنجا را قطر مىخوانند . در قفط بازارهايى است و مردم شهر ثروتمندند و در اطراف شهر كشتزارها و باغهاى نخل و ليمو و نارنج و پرتقال فراوان است و كوه نزديك شهر بر شهر سايه افكنده است . « 3 » مقريزى مىنويسد : منارى بلند بر روى كوه قفط هست كه درياى مديترانه از بالاى آن ديده مىشود . قفط معادن جيوه دارد كه از آن تمثالى ( مجسمه‌اى ) عمود مانند ساخته‌اند كه ذوب نمىشود . در قفط بركه‌اى است كه به آن صياد پرندگان گويند ؛ چون هر پرنده‌اى از روى آن گذر كند در آن سقوط مىكند و قادر به پرواز نيست ؛ اين بركه اكنون هست ، اما منار قفط سقوط كرده و ويران شده است . « 4 » خورهء قوص شهر و ناحيه‌اى است در صعيد . قوص بزرگترين شهر بعد از فسطاط بوده است . يعقوبى مىنويسد : پس از ويران شدن اقصر ، قوص در طرف شرقى رود نيل

--> ( 1 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 128 . ( 2 ) . سفرنامهء ابن جبير ؛ ص 98 . ( 3 ) . معجم البلدان ؛ ج 4 ، ص 383 و تقويم البلدان ؛ ص 149 و نزهة القلوب ؛ ص 272 . ( 4 ) . خطط مقريزى ؛ ج 1 ، ص 647 .