فسطاط است و راه مغرب از آنجا مىگذرد . شاخهء نيل كه از ميان فسطاط و جيزه عبور مىكند ، در زير جزيرهء فسطاط با رود اصلى نيل يكى مىشود . « 1 » ادريسى در قرن ششم هجرى ، جيزه را شهرى با بناهاى زيبا و بلند و بازارهاى آباد توصيف كرده است . « 2 » ياقوت در قرن هفتم هجرى مىنويسد : جيزه شهر كوچكى است در مغرب فسطاط مصر و مقابل آن ( در جهت ديگر رود نيل ) ؛ و ناحيهء وسيع و بزرگى دارد و از بهترين نواحى مصر است ؛ او مىافزايد كه عمرو عاص پس از گرفتن اسكندريه و بازگشت به فسطاط به لحاظ ترس از دشمن . . . خاندانهايى از قبايل حمير و همدان و آل رعين و طايفه‌اى از قبيلهء ازد و طايفه‌اى از حبشه را در آنجا سكونت داد . « 3 » مقريزى مىنويسد : جيزه نام آبادى بزرگى است كه بناهايى زيبا دارد و در جانب غربى رود نيل واقع است و راه آن شهر به فسطاط مصر ، از رود نيل مىگذرد . در روزهاى يكشنبه هر هفته بازارى بزرگ در آنجا تشكيل مىشود كه اصناف از هر ناحيه‌اى بدانجا گرد مىآيند . در آنجا بيشمارى مسجد جامع و مساجد ديگر وجود دارد . « 4 » بلبيس « 5 » ، فربيتوس يونانى شهرى است قديمى در مصر سفلى در شمال شرقى قاهره ، بر ساحل شعبه‌اى از رود نيل معروف به درياى ابن منجا كه در روزگار قديم الفرع البلوس ناميده مىشده است . نام بلبيس از فلبس قبطى گرفته شده و جغرافيانويسان اسلامى آن را به صورتهاى بلبيس يا بلبيس ضبط كرده‌اند . « 6 » مقريزى مىنويسد : در تورات آمده است كه وقتى يعقوب ( ع ) بر فرزندش يوسف ( ع ) وارد شد به سرزمين حاشان اقامت كرد ؛ و حاشان همان بلبيس است تا محلى به نام علاقمه . به لحاظ داشتن چارپايان مواشى به آنجا فرود آمد . « 7 » گفته‌اند كه چون عمر بن خطّاب به جابيه آمد ، عمرو بن عاص به مصر رفت و در بلبيس فرود آمد ؛ در آنجا با ارمانوسه ، پسر مقوقس ، جنگيد .

--> ( 1 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 284 - 285 . ( 2 ) . نزهة المشتاق ؛ ج 1 ، ص 323 - 324 . ( 3 ) . معجم البلدان ؛ ج 2 ، ص 200 . ( 4 ) . خطط مقريزى ؛ ج 1 ، ص 575 . ( 5 ) . Bilbays ( 6 ) . براى اطلاع بيشتر ر . ك : دانشنامهء جهان اسلام ؛ ذيل « بلبيس » ( ج 3 ، ص 740 ) . ( 7 ) . خطط مقريزى ؛ ج 1 ، ص 515 .