حسين قرچانلو
174
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
كشيده شده است و هيچ كشتى بدون اجازه حق ورود و خروج از آنجا را ندارد و در برابر آن ، خليجى است كه از دريا به سمت قبله تا تنّيس امتداد دارد . بر ديوار شهر محلهايى براى ديدهبانى ساختهاند . حسن بن محمد مهلبى « 1 » روايت كند كه از جمله شگفتيهاى دمياط آن است كه بافندگانى كه اين نوع لباسهاى گرانقيمت را مىبافند ، از پستترين مردم و از قبطيها هستند كه بدترين نوع خوراك و نوشيدنيها را دارند . بيشتر خوراك آنان ماهى نمك سود يا ماهى تازه و سير بدبوست . بيشتر آنها بعد از غذا دستان خود را نمىشويند و با همان دستان آلوده به سراغ پارچههاى فاخر مىآيند و مشغول به بافتن مىشوند . خريداران در خريد اين پارچهء گرانبها ترديد به خود راه نمىدهند . در دمياط پارچهء سفيدى نيز بافته مىشود كه در آن از نخ طلا استفاده نمىشود . علاوه بر اين پارچهء فاخر و پارچهء سفيد ، پارچههاى رنگين ديگرى نيز بافته مىشود . روايت كردهاند كه در 398 ق يك دست لباس دمياطى به 3000 دينار خريده شده است و اين قيمت را در هيچ شهرى نديده و نشنيدهام . در دمياط فرشهاى بوقلمونى با رنگهاى مختلف و حاشيهء تزيين شده و همچنين ، حولههاى مخصوص خشك كردن بدن و دست و پا بافته مىشده است . براى همهء پادشاهان روى زمين از اين حولهها به رسم هديه و تحفه فرستاده مىشده است . « 2 » در 647 ق / 1249 م فرنگان به دمياط آمدند . الملك الصالح ايوب ، قبيلهء بنى كنانه را به حفاظت دمياط گماشته بود . چون در برابر مهاجمان ياراى پايدارى نداشتند ، گريختند . پادشاه فرانسه دمياط را تصرف كرد . « 3 » ولى يك سال بعد در 648 ق / 1250 م فرانسيس پادشاه فرانسه خواست كه دمياط را به مسلمانان تسليم كند و از بند اسارت و محاصره آزاد گردد . مسلمانان دمياط را تصرف كردند و او را آزاد كرده و به عكّا فرستادند . « 4 » در اين زمان دولت ايوبيان منقرض شد و مماليك بحرى روى كار آمدند ، و الملك المعز آيبك ، دمياط را به علاء الدين آيدغدى به اقطاع داد . « 5 » ابو الفداء ، در نيمهء
--> ( 1 ) . كتابى به نام المسالك و الممالك داشته كه مفقود شده و ياقوت از او نقل كرده است . ( 2 ) . معجم البلدان ؛ ج 2 ، ص 472 - 473 . ( 3 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 4 ، ص 542 . ( 4 ) . همان ؛ ج 4 ، ص 545 و 560 . ( 5 ) . همان ؛ ج 4 ، ص 563 .