حسين قرچانلو
168
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
انبوهى از درختان خرما واقع شده و ارتفاع آن در وسط نخلستان به خوبى مشخص است . عمود السوارى قطعه سنگى است كه با مهارت تمام تراش خورده و صاف شده و آن را بر روى پايههاى سنگى چهارگوش كه به شكل دكههاى بزرگى مىباشد ، كار گذاشتهاند . از وقايع اسكندريه كه به سال 727 ق خبر آن در مكّه به ابن بطوطه رسيد ، اختلافى بود كه ميان مسلمانان و بازرگانان مسيحى شهر اسكندريه پيش آمد . والى اسكندريه كه كركى نام داشت از روميان ( مسيحيان ) حمايت مىكرد . وى براى آزار مسلمانان آنان را در محوطهء بين دو ديوار خارجى شهر گرد آورد و دروازهها را به روى آنان بست . اين امر عكس العمل بسيار بدى در ميان مردم ايجاد كرد كه دروازهها را شكستند و به خانهء والى ريختند ، او متحصن شد . خبر اين شورش را به وسيله كبوتر نامهبر به الملك الناصر امير مصر رساندند . پادشاه اميرى به نام جمالى را به كمك او فرستاد و بعد از او امير ديگرى را به نام طوغان كه به ستمگرى معروف بود فرستاد و مردم را آرام كردند . « 1 » در 767 ق مردم قبرس با ناوگانى بزرگ كه گويند به هفتاد كشتى مىرسيد و پر از سازوبرگ جنگى و سواران و جنگجويان و اسبهايشان بود به بندر اسكندريه وارد شدند ؛ در اين زمان پادگان شهر اسكندريه ضعيف بود و قبرسيان و فرنگان پس از محاصرهء شهر ، آن را گشودند و هر چه در خانهها و بازارها يافتند بردند . دكانهاى صرّافان و انبارهاى بازرگانان به غارت رفت و بسيارى از زنان و كودكان را اسير كردند و بردند . « 2 » تنّيس از ديگر شهرهاى مصر سفلى است كه در جزيرهاى كوچك در درياچهاى ميان مديترانه و رودخانه واقع است . ابن خرداذبه تنّيس را از نواحى مصر سفلى كه در كنار درياست ، نام برده است . « 3 » در 238 ق روميان با صد كشتى به دمياط « 4 » و سپس به تنّيس آمدند و هر دو شهر را تصرف و غارت كردند . « 5 » يعقوبى مىنويسد : تنّيس در كنار درياى بزرگ شور ( مديترانه ) و درياچهاى كه آب آن از نيل مىآيد و بدان محيط است
--> ( 1 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 11 - 12 و 18 . ( 2 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 4 ، ص 668 . ( 3 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 63 و الاعلاق النفيسه ؛ ص 112 . ( 4 ) . Demyat ( 5 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 2 ، ص 431 .