حسين قرچانلو
146
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
نگاهداشته بود ، چون حجابى به كنار رفت ، خليفهء كودك « العاضد لدين الله » در برابر ديدگان بهتزدهء فرستادگان دنياى لاتين نمايان شد . « 1 » آنچه در اين قصر نظر فرستادگان را جلب كرد ، منبّتكاريهاى زيبا ، منظرهء شكارگاهها ، صحنههايى از مجالس موسيقى ، رقص و بادهگسارى را مجسم مىكرد كه توالى آنها تا حدى غير منتظره است . هنرمندانى كه اين صحنهها را در خيال خويش مجسم ساختهاند ، ضرورت تقارن را از نظر دور نداشته و در نقشهء كار خود نيز از اصولى پيروى نمودهاند . . . اين مناظر چنان گويا هستند كه مىتوانند جلال و شكوه دربار خلفاى فاطمى را در نظر مجسم كنند . در قصور فاطميان ، مخازن بسيارى وجود داشت كه هم انبار و هم محل نگاهدارى نوادر و غرايب بود . نويسندگان عرب در آثار خود از اين مخازن اين گونه ياد كردهاند : در انبار البسه ، پوشاكهايى نگاهدارى مىشد كه خلفا با اسراف تمام به خاصّان و كارداران عالىمقام خويش مىبخشيدند . در انبار ديگرى ، مجموعههايى از مرواريدها و گوهرهاى گرانقيمت ، اشياء چينى و بلور ، آينهها ، شطرنجهاى آبنوس ، مهرههاى ساخته شده از عاج ، نقره ، طلا ، ظروف غذاخورى زرين و همچنين مقدار هنگفتى از كميابترين عطرها نگاهدارى مىشد . در انبار ديگرى ، قاليچهها و پردههايى نگاهدارى مىشد كه بر آنها نقوش حيوانات ، از جمله فيل و چارپايان ديگر و شكل پرندگان و انسان با زر و سيم گلدوزى شده بود . انبار اسلحه ، مختص آلات جنگ از هر قبيل ، مانند شمشير ، نيزه ، زره ، كلاهخود ، يراق اسب ، تيروكمان و زوبين بود . قسمتهاى ديگر قصر مشتمل بود بر انبار مخصوص ساز و برگ اسب ، آبدارخانه كه به انواع نوشيدنيها اختصاص داشت ، مخزن خاص ادويه كه انواع موم ، عسل ، شكر مصفا ، نبات ، روغن كنجد و روغن زيتون در آن نگاهدارى مىشد . « 2 » فاطميان همچون بسيارى ديگر از فرمانروايان مصر با حضور خود در مراسم
--> ( 1 ) . قاهره ؛ ص 39 - 42 . ( 2 ) . همان ؛ ص 43 - 44 و دربارهء كاخهاى دورهء فاطميان ر . ك . : مقريزى ، تقى الدين احمد بن على ؛ المواعظ و الاعتبار بذكر الخطط و الآثار ؛ ج 2 ، ص 56 به بعد .