حسين قرچانلو

128

جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )

شهرى است بزرگ با درختان بسيار و نهرهاى فراوان كه از نظر محصول زيتون ، از پربركت‌ترين بلاد شام محسوب مىشود . روغن زيتون اين شهر را به مصر و دمشق مىبرند و نيز حلواى خروب را كه در آن شهر مىسازند به دمشق و ساير نواحى صادر مىكنند . خربزهء نابلس بسيار خوشمزه و عالى است ؛ مسجد جامع شهر در نهايت استحكام و زيبايى است و بركهء آب گوارايى در وسط آن جارى است . « 1 » حبرون « 2 » يا مدينة الخليل ، يعنى شهر ابراهيم ( ع ) در 32 كيلومترى جنوب غربى اورشليم در فلسطين اشغالى واقع است . حبرون در آغاز ، قريهء اربع « 3 » يا شهر اربع نام داشت و نام ديگر آن ، ممرا « 4 » يا احتمالا يكى از محلات آن بوده است . در حال حاضر آن را حبرون زاهره يا حبرون الخليل گويند كه اشاره به حضرت ابراهيم ( ع ) است . اين شهر از قديم الايام به ساختن شيشه معروف بوده است . بناهايش همه از سنگهاى آهكى بود كه از كوههاى اطراف آن آورده بودند . حضرت ابراهيم خليل ( ع ) مدت زيادى در حبرون سكونت داشت و مقبرهء خوبى براى خانوادهء خود در آنجا بنا كرد . داود ( ع ) نيز قبل از آنكه به اورشليم رود ، مدتى در حبرون مسكن داشت . اين شهر هنگام فتنهء يربعام و جدايى مملكت داود ( ع ) در ضمن شهرهاى يهودا درآمد . « 5 » بلاذرى مىنويسد : رسول خدا ( ص ) حبرى ( حبرون ) و بيت عينون و مسجد ابراهيم ( ع ) را به تميم بن اوس ( با كنيهء ابو رقيه ) و برادرش نعيم بن اوس ، اقطاع داد و در اين باب سندى بنوشت و زمانى كه شام فتح شد ، اين اقطاع را به آنان سپردند . « 6 » مقدسى در وصف حبرون مىنويسد : حبرى ديه ابراهيم خليل ( ع ) است . دژى مستحكم دارد كه گويند ساختهء دست جنّيان است ؛ از سنگ بزرگ و نقاشى شده ساخته شده است ؛ در ميانش ، گنبدى از سنگ بر گور ابراهيم ( ع ) است و در جلو آن گنبد ، گور اسحاق قرار دارد و در پشت گنبد ، گور يعقوب ( ع ) است و كنار گور هر پيامبرى قبر همسر او نيز قرار دارد . اين اطلاعات را ظاهرا مقدسى

--> ( 1 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 58 . ( 2 ) . Habrun ( 3 ) . Qaryato Arba ( 4 ) . Mamra ( 5 ) . قاموس كتاب مقدس ؛ ص 310 - 311 و دايرة المعارف فارسى ؛ ج 1 ، ص 830 . ( 6 ) . فتوح البلدان ؛ ص 186 و الانس الجليل بتاريخ القدس و الخليل ؛ ج 2 ، ص 82 .