در اوج مهارت و هنرمندى ساخته شده است . قبة الصّخره از بناهاى بسيار شگفت و محكم با زيباييهاى فراوان و بدايع بيشمار است . قبه در وسط مسجد ، روى يك بلندى قرار دارد و راه آن از يك پلهء مرمرى است و چهار در دارد و دورتادور آن ، مانند داخل آن ، با كمال مهارت و صنعتگرى از سنگهاى مرمر مفروش شده و در داخل و خارج آن انواع تزيينات و هنرها به كار رفته ، چندانكه زبان از وصف آن قاصر است . قسمت اعظم قبه با قطعات طلا پوشانده شده است . پيامبر ( ص ) از روى همين تخته سنگ ( قبة الصّخره ) به آسمان عروج كرده است . قبة الصّخره تقريبا به اندازهء يك قامت انسان ارتفاع دارد و زير آن ، غارى است به اندازهء يك اتاق كوچك كه آن هم در حدود يك قامت ارتفاع دارد و به وسيلهء پله‌اى به آنجا مىروند . صخره دو عدد مجمر ( نرده ) بسيار عالى دارد . نردهء اول كه روى صخره قرار دارد از آهن و با كمال هنرمندى ساخته شده و نردهء دوم از چوب است . در قبه ، سپر آهنينى آويزان است كه مىگويند از آن حمزة بن عبد المطلب بوده است . از مشاهد متبركهء بيت المقدس ، بنايى است در كنار درّهء وادى جهنّم كه بر روى تلّ مرتفعى در مشرق شهر واقع شده و مىگويند عيسى ( ع ) از آنجا به آسمان رفته است . از مشاهد ديگر ، قبر رابعهء بدويه است . اين رابعه را با رابعهء عدويهء مشهور نبايد اشتباه كرد . در داخل وادى جهنّم كليسايى است كه مسيحيان آن را بسيار محترم مىدارند و مىگويند قبر مريم ( ع ) در آنجاست . كليساى ديگرى نيز در آنجاست كه نصارى به زيارت آن مىروند و مدعى هستند كه قبر مسيح در آنجاست . جايگاه مهد عيسى نيز در اين كليسا و موضعى متبرك است . « 1 » قاضى مجير الدين حنبلى ( متولد 860 ق ) ، معاصر مماليك ، اطلاعات بسيارى دربارهء آثار و ابنيهء دو شهر قدس و خليل به دست داده و از مدارس و خانقاهها و ابنيه‌اى كه در دوران ايوبيان در بيت المقدس ساخته شده و تا زمان مماليك باقى بوده ، ياد كرده است ؛ از آن جمله است مدرسهء الزاوية الخثنيه كه سلطان صلاح الدين ايوبى آن را در سمت بيرونى حصار جنوبى مسجد اقصى و پشت منبر معروف صلاح الدين بنياد نهاد و آن را وقف شيخ زاهد عابد ، جلال الدين محمد بن احمد بن محمد جلال الدين الشاشى كه در بيت المقدس مجاور بود كرد و مقرر

--> ( 1 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 54 - 56 .