شد . . . سلوكوس در 300 ق . م شهر انطاكيه « 1 » را در سوريه غربى بنا نهاد و آن را پايتخت خويش ساخت . در 248 ق . م ، دولت اشكانيان ( پارتيان ) به وجود آمد . آنان بناى دست‌اندازى به متصرفات سلوكيان را گذاشتند و رفته رفته به درياى مديترانه نزديك شدند . در 150 ق . م بين النهرين به تصرف پارتيان درآمد و حدود فرمانروايى سلوكيان منحصر به سرزمينى شد كمى بزرگتر از سوريهء كنونى . به اين ترتيب ، نفوذ يونانيان تنها محدود به نواحى مجاور درياى مديترانه شد . « 2 » در نيمهء قرن دوم پيش از ميلاد ، دولت سلوكيان بر اثر كشمكشهاى طولانى و بيهوده براى تسلط بر مصر ، بسيار ضعيف شده و در معرض زوال قرارگرفته بود . پارتيان نيز گرچه بين‌النهرين را تسخير كرده بودند ، از آنجا كه از سمت شرق گرفتار حملهء تركان شده بودند ، نيروى كافى براى حمله به متصرفات سلوكيان را نداشتند ؛ ولى در مجاورت سلوكيان دولت مقتدر ارمنستان يا ارمينيه توانست از ضعف سلوكيان در سوريه استفاده كند و تيگران ، پادشاه جاه‌طلب آن ، در 38 ق . م سوريه را تسخير كرد . در اين زمان ، جمهورى روم همچون نيروى تازه‌اى در سواحل مديترانه طلوع كرد . روميان مانند اسكندر ، آهنگ جهانگشايى نداشتند و تنها هدفشان ، فعاليت در تجارت بود و نيز اينكه از شرّ حملهء دشمنان در داخل خاك خود در امان بمانند ، اما پس از مدتى كوشيدند كه همهء بلاد واقع در اطراف مديترانه را تحت حمايت خويش قرار دهند . سرانجام ، رقابتهاى تجارى مردم كارتاژ و دزديهاى دريايى مردم پونتوس « 3 » براى روميها اسباب دردسر را فراهم ساخت و سبب شد كه روم با اين دو كشور به جنگ برخيزد . روميان كه آهنگ دخالت در امور مشرق را نداشتند ، سرانجام وادار به جنگهاى معروف ميثريداتى شدند كه به سال 83 ق . م در زمان فرمانروايى پومپيوس « 4 » درگرفت و به پيروزى روميان منجر شد . روميان ، ابتدا بنابر وصيّت اسكندر دوم ، فرمانرواى مصر ، كه روميان را

--> ( 1 ) . Antakia ( 2 ) . اوليرى ، دليسى ؛ انتقال علوم يونانى به عالم اسلامى ؛ ص 9 - 10 . ( 3 ) . Pontus ( 4 ) . Pompeius