در وصف رها گفته‌اند ندارد ، فقط مىنويسد : مسجد جامع شهر دورافتاده است و كليساى آن از عجايب دنيا به‌شمار مىرود . « 1 » در سال 418 ابو نصر بن مروان شهر رها را به تصرف خود درآورد . « 2 » در 479 هجرى قمرى ملكشاه سلجوقى به رها آمد و آنجا را از روميان گرفت . « 3 » بعدها رها جزء قلمرو فلادروس رومى - مترجم پادشاه روم - قرار گرفت . چون فلادروس به دست سلطان ملكشاه بن بركيارق اسلام آورد ، سلطان فرمانروايى رها را به او داد . « 4 » در سال 539 اتابك عماد الدين زنگى شهر رها را از تصرف فرنگيان درآورد و پس از آن در دست مسلمانان باقى ماند . « 5 » ياقوت ، بناى شهر رها را به سال ششم بعد از مرگ اسكندر ياد كرده است . « 6 » به نوشته ابو الفداء امروز رها ، خرابه‌اى است . « 7 » حمد الله مستوفى مىنويسد : دور شهر پنج هزار و هشتصد گام است و آن را از سنگ تراشيده ساخته‌اند . در شهر كنيسه‌اى از سنگ ساخته‌اند كه گنبدى بزرگ در ميان و زيادت از صد گز حصن گنبد بوده است . « 8 » شرف الدين على يزدى در شرح جنگهاى امير تيمور از رها مكررا نام مىبرد . « 9 » تا آغاز قرن نهم اين شهر را رها مىناميدند تا اينكه تركان عثمانى آنجا را تصرف كردند و آن را « ارفا » ناميدند كه تحريف نام عربى « رها » است و تا اكنون همچنان به ارفا مشهور است . « 10 » عانه . واقع در ساحل رود فرات و همان شهر باستانى « آناتوى » « 11 » يونانى است كه هنوز نام آن در نقشه‌ها ديده مىشود . « 12 » ابن خرداذبه اين شهر را به صورت عانات آورده است . « 13 » دربارهء فتح عانه يا عانات بلاذرى مىنويسد : عمير بن سعد نامه‌اى به عمر بن

--> ( 1 ) . احسن التقاسيم ؛ بخش 1 ، ص 199 . ( 2 ) . تاريخ ابن خلدون ؛ ج 3 ، ص 453 . ( 3 ) . همان ؛ ج 4 ، ص 32 . ( 4 ) . همان ؛ ج 4 ، ص 76 و 268 . ( 5 ) . الكامل ؛ ج 11 ، ص 102 . ( 6 ) . معجم البلدان ؛ ج 3 ، ص 106 . ( 7 ) . تقويم البلدان ؛ ص 307 . ( 8 ) . نزهة القلوب ؛ ص 104 . ( 9 ) . ظفرنامهء يزدى ؛ ج 1 ، ص 662 . ( 10 ) . سرزمينهاى خلافت شرقى ؛ ص 112 . ( 11 ) . Anatho ( 12 ) . سرزمينهاى خلافت شرقى ؛ ص 114 . ( 13 ) . المسالك و الممالك ؛ ص 57 .