سفيد « 1 » و سقلاطون ( پارچه‌هاى ابريشمى ) ، ملحم و عتّابى ( پارچه‌هاى ابريشمى و پنبه‌اى ) بغداد شهرت داشت . « 2 » در باب الطاق بغداد شمشيرهاى بسيار مرغوبى ساخته مىشد . بغداد به سبب صنعت چرم‌سازى و كاغذسازى شهرت فراوان داشت . « 3 » ساكنان بغداد آميزه‌اى از ملتها ، رنگها و مذاهب مختلف بودند كه براى كار ، تجارت ، سپاهىگرى يا به عنوان برده به اين شهر آمده بودند ؛ جالب آنكه عوام النّاس رفته‌رفته نقش عمده‌اى در حيات اجرايى و اقتصادى شهر بغداد بر عهده گرفتند . « 4 » با توجه به ارقام و اعدادى كه دربارهء مساجد و گرمابه‌هاى بغداد در قرنهاى سوم و چهارم هجرى داده‌اند و نيز با توجه به مساحت بغداد در آن زمان ، مىتوان جمعيت بغداد را در قرن چهارم هجرى حدود يك ميليون نفر تخمين زد . در بغداد محله‌هاى اشراف‌نشينى مانند ظاهر ، شماسيه ، مأمونيه و درب عون و محله‌هاى فقيرنشينى مانند قطيعة الكلاب و نهر الدّجّاج ديده مىشد . خانه‌هاى افراد معمولى يك طبقه و خانه‌هاى توانگران دو طبقه بود و گرمابه داشت و معمولا به سه قسمت تقسيم مىشد كه با ديوارى از يكديگر مجزّا بود ؛ قسمت زنان ، اتاقهاى پذيرايى و قسمت مستخدمان و غلامان . به باغ توجهى مخصوص مىشد . قالى ، نيمكت ، پرده و مخدّه بخش عمدهء اثاث خانه را تشكيل مىداد . در تابستان از بادبزن و بويژه خانه‌هاى خنك و سردابها استفاده مىشد . سردرها با كتيبه‌هايى از تصاوير جانوران ، گياهان ، يا انسان آذين مىشد . « 5 » بغداد مركز بزرگ فرهنگى به‌شمار مىرفت و موطن مكاتب فقهى حنفى و حنبلى بود . همچنين بيت الحكمه مركز ترجمهء بعضى تجارب علمى در زمينه‌هاى رياضيات و طب و غيره بود . مساجد آن ، بويژه جامع المنصور ، مراكز عمدهء دانش‌پژوهى بود . تعداد فراوان كتابفروشيهايى كه گاهى به صورت محافل ادبى درمىآمد ، ميزان فعاليتهاى فرهنگى آن را نشان مىدهد . بغداد

--> ( 1 ) . كتاب مختصر البلدان ؛ ص 254 . ( 2 ) . حدود العالم ؛ ص 151 و احسن التقاسيم ؛ ص 323 و صورة الارض ؛ جزء 1 ، ص 261 و بغداد ؛ ص 23 . ( 3 ) . بغداد ؛ ص 23 . ( 4 ) . تجارب الامم ؛ ج 1 ، ص 74 و 75 و الكامل ؛ ج 8 ، ص 85 و 86 . ( 5 ) . بغداد ؛ ص 24 و 25 .