اشعار دورهء جاهلى عرب اسامى اماكن متعددى آمده است كه نشان دهنده اطلاعات عرب قبل از اسلام از جغرافياى عربستان است . در قرآن كريم نشانه‌هايى از آراى جغرافيايى و كيهان‌شناسى آمده است كه به مفاهيم كهن اين علم در نزد بابليان ، ايرانيان ، يونانيان و روايات كتاب مقدس مسيحيان و تلمود يهوديان شباهت دارد : « 1 » آسمانها و زمين به هم پيوسته بودند و ما آنها را از يكديگر باز كرديم . « 2 » خداست آنكه هفت آسمان را آفريد و از زمين نيز همانند آنها را . « 3 » خدا همان كسى است كه آسمانها را بدون ستونهايى كه براى شما ديدنى باشد ، برافراشت . « 4 » و براى ماه منزلگاههايى قرار داديم ( و هنگامى كه اين منازل را طى كرد ) سرانجام به صورت شاخه كهنه قوسى شكل و زرد رنگ خرما درمىآيد . « 5 » آياتى نيز زمين را پهنه‌اى گسترده وصف مىكند كه كوهها بر آن محكم و استوار شده تا آن را نگه دارد . از اين آيات چنين برمىآيد كه زمين همچون صفحهء مدورى است كه كمربندى از آب و كوهها آن را احاطه كرده و آسمان بر اين كمربند افراشته شده و زير زمين نيز مانند روى آن ، آب است . « 6 » در قرآن آمده است : خورشيد در چشمه‌اى گل‌آلود غروب مىكند . « 7 » در اين آيه اشاره است به اقيانوس اطلس و زمين گسترده و مسطح كه احتمالا ريشه در جغرافياى يونانى دارد . « 8 » همچنين مفهوم دو دريا در قرآن كريم آمده است : او كسى است كه دو دريا را در كنار هم قرار داد ؛ يكى گوارا و شيرين و ديگرى شور و تلخ و در ميان آنها برزخى قرار داد تا با هم مخلوط نشوند ( گويى هر يك به ديگرى مىگويد : ) دور باش و نزديك نيا . « 9 » احتمالا كلمه برزخ ريشه ايرانى دارد ؛ زيرا شكل ديگر آن فرسخ و در پهلوى فرسنگ است . مفهوم دو دريا در آيه اشاره به دو درياى مديترانه و درياى سرخ است كه ميان آن دو ، برزخى قرار گرفته است . گذشته از اينها بعضى از اصطلاحات كه در قرآن آمده ريشه غير عربى دارد ؛ مانند بروج

--> ( 1 ) . علم جغرافيا و تطورات آن در جهان اسلام ؛ ص 90 و 91 . ( 2 ) . انبياء ، 30 . ( 3 ) . طلاق ، 12 . ( 4 ) . رعد ، 2 . ( 5 ) . يس ، 39 . ( 6 ) . علم جغرافيا و تطورات آن در جهان اسلام ؛ ص 91 . ( 7 ) . كهف ، 86 . ( 8 ) . تاريخچهء جغرافيا در تمدن اسلامى ؛ ص 3 . ( 9 ) . فرقان ، 53 .