ويرا درباره‌ى توحيد آفريدگار بياوريم . و آن چنانست كه ابن خابط و فضل حدثى پنداشتند كه آفرينش را دو پروردگار و آفريدگار است . يكى قديم و ديرين كه همان خداى سبحانه باشد . و ديگرى مخلوق و آفريدگار كه آن عيسى بن مريم است . گفتند كه عيسى از راه پسرخواندگى پسر خداست و فرزند تنى اوست . عبد القاهر گويد : اين دو كافر با ثنويه و مجوس درباره دو خداى بودن انبازند ، و سخن آن دو زشت‌تر از گفته ايشان است زيرا ثنويه و مجوس پديد آوردن همه نيكىها را بخداى تعالى و بديها را بتاريكى و اهريمن نسبت دهند . ولى ابن خابط و فضل حدثى همه خوبيها و نيكيها و بازخواست از آفريدگان را در روزشمار به عيسى بن مريم نسبت دادند « 150 » . عبد القاهر اين گروه را از اسلام بيرون ميداند . حماريه : آنان گروهى از معتزلان عسكر مكرمند ، كه از بدعتهاى دسته‌هاى گوناگون قدريه گمراهىهاى ويژه‌اى برگزيدند » از جمله آنان پيرو عقيده ابن خابط در تناسخ بودند « 151 » . در كتب فرق وجه تسميه حماريه را نميتوان يافت . اين فرقه را به مروان بن محمد ملقب به « حمار » آخرين خليفه بنى اميه نسبت داده‌اند . اين نديم مروان را زنديق و شاگرد جعد بن درهم دانسته « 152 » . خياطيه : « اينان پيرو ابو الحسين خياطاند كه در بدآموزيهايش استاد كعبى بود ، و با بيشتر قدريه در گفتارهايشان انباز و هم داستان بود . خياط حجت بودن اخبار آحاد را انكار ميكرد . و خواست وى از اين كار

--> ( 150 ) - الفرق بين الفرق - ص 198 . ( 151 ) - الفرق بين الفرق - ص 199 . ( 152 ) - الفرق بين الفرق ص 414 .