محمد حسن سمسار

183

جغرافياى تاريخى سيراف ( فارسى )

ادعاى خلافت كرد ، و مدت بيست سال با خليفه جنگيد تا سرانجام كشته شد . اين واقعه در شكست كار تجارت بصره بىاثر نبود . عامل ديگر قدرت يافتن دولت آل بويه و در نتيجه از ميان رفتن قدرت خلفاى عباسى در بغداد بود . زيرا ميدانيم كه در زمان شاهنشاهى آل بويه خلفا آلت بدون اراده و قدرتى در دست آنان بودند . و مركز قدرت اسلامى در اين زمان از بغداد بشيراز منتقل گرديد . در زمان آل بويه سيراف بزرگترين بندر تجارتى ايران گرديد ، و واردات و صادرات ايران از راه خليج فارس بيشتر از راه بندر سيراف انجام ميگرفت . توجه شديد عضد الدوله بسيراف سبب گرديد كه در زمان او رونق اين بندر به حد عالى برسد . در زمان او سيراف مركز سياسى جزاير و بنادر خليج فارس بود . عضد الدوله خود گاهى در سيراف بسر مىبرد و در سيراف بناهاى عالى ساخته بود از جمله فيلخانه‌اى در نابند كه بندر كوچكى نزديك سيراف است بنا كرده بود . عضد الدوله فيلخانه‌اى نيز در شيراز ساخته بود كه به گنبد عضدى معروف بود . ابو العباس احمد بن ابى الخير زركوب شيرازى درباره ابنيه عضدى مىنويسد : « و از آن جمله گنبد عضدى است گنبدى كه بيرون دروازه استخر نزديك مصلى طول و عرض تمام دارد . نقل است كه عضد الدوله را دوازده فيل جنگى بود ، بوقت جنگ با قابوس آن دوازده فيل سبب هزيمت لشگر قابوس بودند و آنها را عظيم عزيز داشتى بعد از آنكه بشيراز مراجعت كرد ، آن گنبد براى فيلان بساخت و در آن وقت فيلخانه عضد نام داشت » « 263 » عضد الدوله فيلخانه‌اى نيز در نابند در نزديكى سيراف ساخته بود ، و اين مىرساند كه در دوره عضد الدوله در سواحل خليج فارس نيروى نظامى مجهزى نگاهدارى ميشده و فيلهاى جنگى در آنجا وجود داشته است . در سال 355 هجرى بهنگام لشگركشى معز الدوله بعمان نيروى كمكى از راه بندر سيراف به سپاه معز الدوله كه زير فرمان ابو الفرج بن

--> ( 263 ) - شيرازنامه زركوب ص 34 بكوشش دكتر بهمن كريمى .