باشند و غلبه گبركان دارند و جهودان اندكى باشند « 188 » . » در حالى كه نويسندگان مسالك و ممالك ، در سده‌هاى نخستين هجرى ، تقريبا جزئيات زندگى مردم سيراف را بروشنى نوشته‌اند ، هيچيك از وجود تعداد كثيرى يهودى در اين شهر نام نبرده‌اند . نظريه آقاى سراورل اشتين بوسيله آقاى پروفسور لوئى و اندنبرگ مورد تأئيد قرار گرفته ، و او براى اثبات يهودى بودن گورستان سيراف به دو دليل متوسل مىشود « 189 » . دليل نخست نوشته ربى بنيامين تودلا در سياحتنامه خود ، و ديگرى نوشته دكتر برتولد اشپولر در كتاب « تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى » است . ما در اينجا ببررسى هر دو دليل ارائه شده بوسيله آقاى واندنبرگ مىپردازيم . ربى بنيامين تودلا يك سياح يهودى اسپانيولى است . « وى يك نفر پسر روحانى از اهل ناورا » بود « 190 » كه در سال 1159 م . از بارسلون حركت كرد ، و از راه قسطنطنيه ببغداد آمد و سپس وارد ايران شد . سفر چهارده ساله او بنا بگفته خودش براى شمارش يهوديان مستقر در سرزمينهائى بود كه به آنها سفر كرده است . ظاهرا خرج سفر او را شركتهاى بازرگانى يهودى ميپرداخته‌اند . « هزينه مسافرت را يك شركت تجارتى يهودى كه در اين عصر مانند ساير عصرها رونق كاملى داشته ميپرداخته و ميخواسته كه افراد پراكنده را در يك مركز جمع كند تا علاوه بر نفوذ اقتصادى داراى نفوذ سياسى هم باشد « 191 » . » شرح مسافرت او تا اصفهان روشن است اما « از اصفهان به بعد شرح

--> ( 188 ) - مسالك و ممالك استخرى ص 121 . ( 189 ) - ايرانيكا آنتيكا ج 1 - 1961 ص 72 . ( 190 ) - تاريخ اكتشافات جغرافيائى - اوريان اولسن - ترجمه مهندس رضا مشايخى ص 84 . ( 191 ) - همان كتاب ص 84 .