بنا به نوشته هرودت « ناخدايان بعضى كشتىها ، و در پاره‌اى موارد كاركنان آنها ، حتى در درياى مديترانه به كلى ايرانى بوده‌اند « 1 » . » اين پيشرفت اگرچه در دوره اشكانيان گرفتار ركود ميگردد ، اما اين ركود زودگذر است . و بار ديگر در دوره شاهنشاهى ساسانى ، پيشرفت در كار دريانوردى با سرعت بيشتر آغاز مىشود . بفرمان شاپور ذو الاكتاف ( 379 - 310 م . - برابر با 938 - 869 شا . ) اعراب مهاجم بسواحل خليج فارس ، به كلى از خليج رانده ميشوند . پس از آن بروزگار خسرو انوشيروان ( 579 - 531 م . - برابر 1138 - 1090 شا . ) سردار بزرگ ايرانى ، و هرز ديلمى با بيرون راندن حبشيان از يمن ( 570 م . - برابر با 1129 شا . ) صفحه زرين ديگرى ، بر تاريخ دريانوردى و نيروى دريائى ايران ميافزايد . در اين زمان ناوگان ايرانى اقيانوس هند را درمىنوردند ، و دريانوردان ايرانى بچين ميروند ، و به زودى بازرگانى با چين كه توسط ملل مختلف انجام ميگرفت ، بدست بازرگانان ايرانى ميافتد « 2 » . ديرى نميگذرد كه ، جز ناخدايان ايرانى كسى را بر خليج فارس حاكم نمىبينيم . يك نويسنده عرب در اين باره مىنويسد : « عنصر پارسى در بندرها نيرومند بود ، و بندرها كم‌وبيش قلمرو شاهنشاهى ساسانى شده بود . بسيارى از عربها از دى عمان ، به دين مزدائى گرويده بودند « 3 » . » كار به همين جا پايان نميابد . به زودى نه تنها مردم كرانه‌هاى هر دو سوى

--> ( 1 ) - تاريخ هرودت ج . 7 ( نقل از كتاب مطالعاتى درباره بحرين و خليج فارس - عباس اقبال ص 15 . ) ( 2 ) - ايران در زمان ساسانيان ، نوشته آرتور كريستنسن - ترجمه رشيد ياسمى . ( 3 ) - دريانوردى عرب . نوشته جرج - ف . حورانى . ترجمه دكتر محمد مقدم ص 61 .