رشيد الدين فضل الله همدانى
13
جامع التواريخ ( تاريخ اقوام پادشاهان ختاى ) ( فارسى )
تاريخ پادشاهان ختاى « 1 » و ماچين « 2 » و نوادر و حوادث كه در عهد هريك واقع شده بر زعم اهل ختاى از عهد اوّل پادشاهان ايشان كه آغاز تاريخ از او كردهاند ، و نام او پنگو « 3 » بود ، تا پادشاه آخر شودى شووسو « 4 » نام كه او را التان خان « 5 » مىگفتند از قوم جورجه ، كه چنگگيز خان را با پدر و جدّ او حرب افتاد ، و او را بشكست [ و بكشت ] ، و اكثر ملك ختاى را از دست او بستد ، و بعد از آن در زمان پسرش اوكتاى قاآن « 6 » به موجبى كه در تاريخ گفته شد ، تمامت آن ممالك مسخّر گشت ، و آن پادشاه على اختلاف الاقاويل كه خود را برآويخت يا قلندر شد يا بسوخت ، بكلّى برافتاد ، سى و شش طبقه پادشاهى كردهاند ، و در هر طبقهاى روزگارى بسيار قرنا بعد قرن و بطنا بعد بطن مىنشستهاند ، و بعد از آن دولت آن قوم منقطع گشته و به قبيلهء ديگر نقل افتاده ، و بعضى از آن طبقات آن است كه بطنهاى آن مجمل آمده و بعضى مفصّل . [ اين ضعيف ] از اوّلين [ طبقه ] آغاز كرده به موجبى كه در تاريخ ختاييان آمده ، احوال هريك على حده و نوادر حوادث و
--> ( 1 ) . Hitai ( 2 ) . Macin ( 3 ) . Pangu ( 4 ) . Shaodi Shouxu ( 5 ) . Altan Han ( 6 ) . Ogedei Qa'an