حليت ملائكه تسبيح و تهليل است ، و حليت انبيا علوم و عبادت ، و حليت ملوك عقل و سياست ، و هرپادشاه عادل را كه از علوم بهره دادند ، شرف او بر ملوك ديگر زيادت باشد ، و به درجهء انبيا نزديكتر ، و از علمى كه ملوك را بدان حاجت آيد ، بعد از علم توحيد و معرفت احكام شرع نبوى و اركان دين ، سير مرضىّ ملوك و تاريخ پادشاهان ماضى است ، كه چون بر آن واقف شوند ، و سيرت و طريقت هريك بدانند ، آنچه خلاصهء اخلاق گذشتگان و سبب صيت و رفعت بود در دنيا و موجب ثواب و مغفرت در عقبى اختيار كنند ، و آن را پيشوا و مقتداء سازند . و تواريخ ملوك گذشته بسيارست ، و مورّخان در آن فن به اشباع و اختصار تصانيف ساخته‌اند و مجلّدات پرداخته ، و معلوم است كه در ملّت اسلام بعد از صحابه كه نجوم آسمان دين و خلفاى راشدين‌اند ، رضى اللّه عنهم ، خلفاى آل عبّاس بن عبد المطّلب‌اند ، و پادشاهان و سلاطين در ديار عراق و خراسان كه معاصر ايشان بودند : طاهريّه و صفّاريّه و سامانيّه و غزنويّه و ديالمه و سلچوقيّه و غيرهم‌اند . و از اين جماعت سلاطين بزرگوارتر و بر رعيّت مشفق‌تر و به رعايت خلق سزاوارتر از ملوك آل سلچوق ، رحم اللّه الماضين منهم ، نبوده‌اند . وَ اللَّهُ يُؤْتِي مُلْكَهُ مَنْ يَشاءُ ، و قال جلّ ذكره : وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ ما يَشاءُ وَ يَخْتارُ ما كانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ . چه چندان خيرات و مبرّات كه در ايّام دولت ايشان ظاهر گشت از احياى معالم دين و تشييد قواعد مسلمانى و بناء و انشاء مساجد و مدارس و رباطات و قناطر و مسبّلات و اوقاف و ادرار و انظار كه بر علما و صلحا و قضات و سادات و زهّاد و عبّاد و اخيار و ابرار كرده‌اند در هيچ روزگارى نبودست ، و آثار آن در ممالك اسلام هنوز باقى است : شعر انّ آثارنا تدلّ علينا * فانظروا بعدنا إلى الآثار و جدّ و جهدى كه نموده‌اند و جهادى كه فرموده بر غزو كفّار و قمع و قهر