رشيد الدين فضل الله همدانى

مقدمهء مصحح 11

جامع التواريخ ( تاريخ آل سلچوق ) ( فارسى )

وفات يافته است ، و ذيل سلجوقنامه از ابو حامد محمّد بن ابراهيم كه به سال 599 ه . ق تأليف شده است ؛ و راحة الصّدور و آية السّرور از نجم الدّين ابو بكر محمّد بن على بن سليمان بن محمّد راوندى كه كتاب خود را در سال 599 ه . ق به نام غياث الدّين كيخسرو بن قلج ارسلان آغاز كرد و به سال 603 ه . ق به پايان رسانيد ؛ و من نكته‌هاى گرفته شده از اين آثار را در جامع التّواريخ به گفتارى بازخواهم نمود ؛ همچنان‌كه تاريخ سامانيان و بويهيان و غزنويان از جامع التّواريخ را با ترجمهء تاريخ يمينى سنجيده‌ام و به جدولى بازنموده‌ام . به گمان من تاريخ آل سلچوق برگرفتهء يك‌پارچهء سلجوقنامه « 1 » ظهير الدّين نيشابورى است از آغاز تا فرجام ! من به نمونه پاره‌هايى از اين سنجش را براى داورى پژوهندگان گرامى و خوانندگان ارجمند بازمىنمايم : « سپاس و ستايش مر خداى را جلّ جلاله و تقدّس اسمائه كه موصوف است ذات بزرگوار او به بقاء قدم و منزّه است صفات او از نقص حدوث و عدم موجد كارخانه‌اى كه سقف آن عرش افلاك است و صانع ايوانى كه فرش و طرح آن بساط خاك . آن خداوندى كه نيست و هست ايجاد و آثار صنيع قدرت اوست ، و درود بر سيّد ثقلين و صاحب قاب قوسين . . . » [ سلجوقنامه ، ص 9 ] « سپاس و ستايش خداى را جلّ جلاله و تقدّست اسماؤه كه موصوف است ذات او به بقاى قدم و منزّه است صفات او از نقص حدوث و عدم . موجد خانه‌اى كه سقف آن عرش و افلاك است ، و صانع ايوانى كه فرش آن بساط خاك .

--> ( 1 ) . سلجوقنامه . تأليف خواجه امام ظهير الدّين نيشابورى كه تقريبا در حوالى سنهء 582 وفات كرده با ذيل سلجوقنامه . تأليف ابو حامد محمّد بن ابراهيم ، كه در سنهء 599 تأليف شده . از نشريات كلالهء خاور . تيرماه 1332 شمسى . با مقدّمه‌اى از ناشر محمّد رمضانى به تاريخ 4 تيرماه 1332 ؛ و مقدّمه‌اى : به قلم آقاى ميرزا اسماعيل خان افشار ، حميد الملك . به تاريخ بهمن 1331 .