محمد جواد لياقتدار
18
تعليم و تربيت از ديدگاه امام سجاد ( ع ) بررسى اجمالى نكات تربيتى دعاى مكارم الاخلاق ( فارسى )
به خدا بيشتر براى مشكل گشايى و يارى خواهى است ، يا از اين بالاتر ، براى شكرگزارى است ، بيشتر آيات دعا در قرآن در اين مورد آمده است ، ولى آيات كمترى نيز كه مربوط به خواص و زبدگان است در قرآن آمده است كه در آنها هم دعا معناى انس با خدا را دارد . آن آيات بيشتر با كلمه ذكر و تذكر و ياد خداست . دعا در آن آيات بيشتر با اين كلمه بيان شده است . علامه طباطبايى در تفسير الميزان و در ذيل آيه 186 سوره بقره مىفرمايند : آيه مذكور موضوع « دعا » را با خوش ترين بيان ، لطيفترين اسلوب و زيباترين شكل بيان كرده است . خداوند در قرآن كريم در بيان ارزش و جايگاه « دعا » مى فرمايد : و هرگاه بندگانم مرا از تو پرسند ، من نزديكم ، چون صاحب دعا مرا خواند دعايش را اجابت كنم ، پس [ مردم ] مرا اجابت كنند و به من ايمان آورند شايد رهبرى شوند : « و اذا سألك عبادى عنى فانى قريب اجيب دعوه الداع اذا دعان ، فليستجيبوا لى وليومنوا بى لعلهم يرشدون » . از امتيازات آيهء مذكور آن است كه هفت مرتبه در آن ضمير متكلم وحده تكرار شده است و اين تنها آيهاى است در قرآن كريم كه داراى چنين ويژگى است . ( طباطبايى ، 1363 ، ج 2 ، ص 40 ) در آيه فوق ، خداوند هم بر موضوع استجابت دعا توسط خداوند و هم بر علل اجابت دعا اشاره نموده است . مثلًا يكى از علل اجابت دعاى بندگان توسط خداوند آن است كه خداوند به بندگان بسيار نزديك بوده و حتى از رگ گردن به آنها نزديكتر است ( سوره ق ، آيه 16 ) . به عبارت ديگر ، چون همه