فصل اول در جغرافياى قديم فضلا و دانشمندان فرنگ ، جغرافياى قديم را « ژئوگرافى آنسين » مىنامند . كلمهء ژئوگرافى مركب است از دو كلمهء يونانى كه « ژئو » و « گرافى » باشد . ژئو به معنى زمين است و گرافى يعنى شرح حال مىگويم ، پس ژئوگرافى عبارت است از علم به احوال و اوضاع بسيط زمين و در آن گفتگو مىشود از چگونگى بلاد و ممالك و جبال و اراضى و بحار و انهار و غيرها . كلمهء ژئوگرافى را اعراب معرب كرده جغرافيا گفته و آن را به رسم الارض و هيئة الارض تعبير و معنى نموده‌اند . زمين را چند قسم جغرافياست و ما را در اينجا كارى به آن نيست فقط مقصود ما هيئة الارض و اسامى امكنهء آن است و از آنجا كه هيئت زمين تغييرپذير است و اسامى امكنه نيز تغيير مىيابد پس جغرافيا بالطبع منقسم به جغرافياى قديم و جغرافياى جديد مىشود . اما تغييراتى كه در هيئت زمين پيدا مىشود گاهى فورى است مثل فوران مادهء آتش‌فشانى از منفذى و آن ممكن است شكل آن محل بلكه ناحيه را به‌كلى تغيير دهد ، صورت اولى در حال نابود شود و هيئت ديگر حاصل نمايد . بعضى اوقات آن تغيير به مرور دهور و تصاريف سنين و شهور است و اغلب راجع به حوادث و سوانح غير طبيعى كرهء زمين .