و ماهى و گوشت قديد و غلات روسيهء جنوبى و يكى از تجارتهاى مهمى كه بدست مردم ونيزى انجام مىگرفت معاملهء برده بود چه اين مردم مثل تجار فنيقى قديم از ممالك مغول و اسلاو و گرجستان اطفال و زنان را به مبالغى جزئى مىخريدند و با وجود قدغن اكيد پاپ آنها را بممالك اسلامى مصر و شام آورده مىفروختند مخصوصا سلاطين مماليك مصر كه خود نيز ابتدا از همين غلامان و بردگان بودند عمال مخصوص داشتند كه از تجار ونيزى برده و مملوك بخرند و ايشان را بمصر آورده بجاى فلاحان مصرى به كارهاى زراعتى يا اعمال ديگر وادارند و كثرت عدد مماليك در مصر در آخر قرون وسطى به همين علت بوده است . در اين دوره خوارزم ( خيوه ) يكى از مهم‌ترين مراكز كاروانى و دادوستد بوده چه قوافل چينى و مغولى مال‌التجارهء خود را از آسياى مركزى و شرقى به اين شهر مىآوردند و آنها را در آنجا به كاروانيان ديگر مىفروختند . اين كاروانيان از خوارزم بعزم بلاد سواحل نهر اتل ( ولگا ) حركت مىكردند و امتعهء آسياى مركزى و چين و هند را به شهرهاى بلغار ( در جنوب غازان حاليه ) و سراى وهشتر خان يا به شبه جزيرهء قرم ( كريمه ) آورده آنها را در آن نواحى با سكنه يا تجار ونيزى معامله مىنمودند . طرق تجارتى عمده بر اثر ايجاد دولت واحد مغول و امنيت راه‌ها و اجراى ياساى سخت چنگيزى در رعايت حال قوافل و بازرگانان و داير نگاهداشتن طرق ، راه برّى اروپا به دو مملكت پراسرار چين و هند كه از قديم به كثرت ثروت و نفاست امتعه و گرانى احجار كريمه و غيره شهرت يافته بودند باز شد ، راه چين از طريق روسيه و راه هند از طريق ايران . تجار ژنى در آخر قرن سيزدهم ميلادى از خان دشت قبچاق يعنى روسيهء جنوبى اجازه گرفتند كه در بندر كافا « 1 » از بنادر ساحلى شبه جزيرهء قرم ( كريمه ) دارالتجاره‌اى داشته باشند و كمى بعد تجار ونيزى به تحصيل اين اجازه نايل آمدند و چيزى طول نكشيد كه اهالى ژن و ونيز در بنادر ساحل درياى سياه مخصوصا در دو محل تانا « 2 » يعنى بندر آزوف و بوسفور و « 3 » نيز صاحب تأسيسات تجارتى شدند و از اين

--> ( 1 ) - Caffa ( 2 ) - Tana ( 3 ) - Bosphoro در محل كرج Kertch حاليه