اول هجرى بر سرزمين مسكونى اقوام آريائىنژاد تخار و سغد استيلا يافتند و تا مقارن شروع فتوحات چنگيز بر قسمت مهم ختن و كاشغر و يارقند يعنى تركستان شرقى حاليه حكومت داشتند وارث تمدن قديم تخارها و سغدها شدند و مذهب و خط ايشان را قبول كرده قبل از هريك از قبايل ترك و مغول اختيار شهرنشينى و تمدن كردند . مذهب مانى پيغمبر ايرانى در اين ايام در تركستان شرقى رواج كامل داشت . پيروان اين مذهب كه مخصوصا در ميان مسلمين بعنوان « زنادقه » معروف بوده و به ظرافت و خوش‌مشربى و ذوق اشتهار داشته‌اند علاقهء مخصوصى به نمودن جنبهء جمال و بالنتيجه به نقاشى داشته‌اند و نقاشى در مذهب مانى محترم و از لوازم اين دين بوده است . منشأ نقاشى مانويان همان نقاشى ايرانى عهد ساسانى است و مانويه اين سبك نقاشى را در ميان تركان اويغور انتشار دادند و سبك نقاشى ايرانى بدست اين جماعت سالها در تركستان شرقى معمول بود و به مقتضاى زمان و ذوق شاگردان جديد كه از نژاد ترك بودند تغيير صورت حاصل مىكرد . بعد از استيلاى مغولان لشكر چنگيز بر بلاد اقوام اويغور و منحل شدن اين طايفه در تاتارها سبك نقاشى مزبور بدست مغول در چين منتشر شد و ذوق و سليقهء استادان اين سرزمين متمدن كه خود نيز به اين فن از قديم علاقه داشتند در آن اثر كرد و بتدريج سبك نقاشى ايرانى مانوى پس از گذشتن از دست اقوام اويغور و مغول در چين سبك خاصى شد و همين نقاشى است كه در عهد ايلخانان بتوسط هنرمندان چينى به ايران برگشته و بعنوان « سبك چينى » مشهور گرديده است . مردم ايران چنان كه از بعضى از آثار باقيماندهء از عهد ساسانى ( نقوش برجسته و ظروف منقور و نقوش ديوارها ) برمىآيد بنمودن صور اشياء و پيكر انسان كمال علاقه را داشتند و يك طايفه از ايشان كه مانويه باشند چنان كه ديديم نقاشى را از اعمال مذهبى مىشمردند . مذهب اسلام شايد علىرغم مذاهب عيسوى و بودائى و مانوى نقاشى و پيكر نگارى و نمودن تمثال انسان و اشياء جاندار را بعنوان جلوگيرى از بت‌پرستى حرام قرار داد و اين مسئله بفن نقاشى در ميان ايرانيان مسلمان ضربت بزرگى زد . اما از