عباس اقبال آشتيانى
6
تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )
مسكن اصلى تركها ناحيهء دوّم يعنى دامنههاى جبال تيانشان و ناحيهء شمال بحيرهء خوارزم و درياى مازندران و آن طرف سيحون است ؛ بلاد اين قوم از طرفى بمساكن طايفهء مغول مىرسيده و از طرفى ديگر بممالك آرياهاى ماوراءالنهر و ايران محدود مىشده است . صرفنظر از بعضى عناصر آريائى كاشغر و ختن و ايرانىهاى ماوراءالنهر و خوارزم از بحر خزر تا درياى اختسك و ديوار چين آسيا مسكن طوايف مختلفهء مغول و ترك بوده كه باقتضاى اوضاع طبيعى اين ناحيه كه جز با بدويّت و چادرنشينى با جنس ديگرى از معيشت مساعد نيست همهوقت به بياباننوردى و طلب چراخور و غارت ممالك آباد و حملهء به چين و ماوراءالنهر و ايران ايّام بسر مىبردند و با وجود ضربتهاى بسيار كه از دست متمدّنين اين ممالك مىخورده هيچگاه از پاى نمىنشسته و بلاى دائمى جان ايشان بودهاند . طوايف ترك و مغول - در آخر قرن ششم هجرى آسياى شرقى و سواحل اوقيانوس كبير يعنى دو مملكت كره و چين اصلى بين دو سلسلهء سلطنتى تقسيم مىشده يكى سلسلهء سلاطين كين « 1 » كه رؤساى يك دسته از زردپوستان منچو بودند كه بر ختا يعنى چين شمالى مسلط آمده و بر آن سرزمين حكومت مىكردند و نسبت به چينيها قومى خارجى محسوب مىشدند ؛ پايتخت اين سلسله گاهى شهر پكينگ ( پكن ) بود گاهى شهر كائى فونگ « 2 » در كنار نهر زرد ( هوانگو ) ، ديگر سلسلهء سونگ « 3 » كه از چينيهاى اصلى بودند و بر چين جنوبى سلطنت داشتند ؛ پايتخت اين سلسله در شهر هانگچئو « 4 » قرار داشت ( در كنار اوقيانوس كبير و جنوب شانگهاى ) . متصرّفات اين دو سلسله از شمال و مغرب محدود بمسكن طوايف مختلفهء ترك و مغول مىشد بهطورىكه تمام آسياى مركزى و شمالى را چنان كه پيش هم گفتيم اين اقوام مسكون كرده بودند . مغول طوايف بيشمار بودهاند كه از جهت كثرت عدد خانواده و وسعت اراضى با يكديگر خيلى فرق داشتهاند و اهمّ ايشان طوايف ذيلند :
--> ( 1 ) - Kin ( 2 ) - Cal Fong ( 3 ) - Soung ( 4 ) - Hang Tcheou