عباس اقبال آشتيانى

548

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

است و اين اوحدى كرمانى به زبان فارسى رباعيات و يك مثنوى دارد باسم مصباح الارواح و اينكه بعضى وفات او را به سال 697 نوشته‌اند اشتباه است . اما اوحد الدّين مراغه‌اى قسمت اخير عمر خود را در آذربايجان بسر مىبرده و برسم خدمت يكى از نوادگان خواجه نصير الدّين طوسى منظومه‌اى بنام ده‌نامه و باسم خواجهء ادب‌پرور غياث الدّين محمد بن خواجه رشيد الدّين وزير مثنوى معروف جام جم را در سال 733 بتقليد حديقهء سنائى بنظم آورده است و جام جم از مشهورترين منظومات عرفانى است . اوحدى مراغه‌اى به غير از اين مثنويات ديوانى از غزليات و رباعى و قصايد دارد وفات او به سال 738 در مراغه اتفاق افتاده . خواجوى كرمانى ( 679 - 753 ) - كمال الدين ابو العطا محمود بن على كرمانى متخلص به خواجو بزرگترين شعراى كرمان است كه در پنجم شوال 679 در كرمان تولد يافته و ابتدا در آن ديار به مدّاحى آل مظفر پرداخته بعد از كرمان عازم سفر شده و در طى اين سفر به خدمت عارف بزرگ علاء الدّولهء سمنانى رسيده و مدّتى نيز در بغداد بوده و سلطان ابو سعيد بهادر خان و خواجه غياث الدّين محمد رشيدى را مدح گفته سپس در قسمت اخير عمر خود بشيراز آمده و در پناه شاه شيخ ابو اسحاق اينجو قرار گرفته و تا سال 753 كه سال فوت اوست در شيراز مقيم بوده و در آنجا با بزرگان آن شهر از جمله با خواجه حافظ محشور گرديده و در غزل‌سرائى بتتبع سبك سعدى پرداخته و بسيارى از غزليات شيخ را تقليد كرده است و اسلوب او در غزل باسلوب شيخ نزديك شده و به همين جهت بعضى خواجو را « دزد ديوان سعدى » ناميده‌اند . خواجه حافظ عدّه‌اى از غزليات خواجو را استقبال و طرز سخن او را پيروى نموده است . خواجو علاوه بر ديوان قصايد و غزليات و رباعيات و مقطعات داراى پنج مثنوى است بتقليد خمسهء نظامى بشرح ذيل : 1 - هماى و همايون : داستان عشق همايون با هماى دختر فغفور چين ببحر متقارب كه آن را خواجو به سال 732 در بغداد بنظم آورده و در مقدّمهء آن ابو سعيد بهادر خان و خواجه غياث الدّين را مدح گفته .