در تاريخ ادبيات ايران مخلد ساخته بعلاوه دو شاهكار جاويد او متن گلستان و منظومهء بوستان بنام ابو بكر بن سعد و ديباچهء گلستان بنام سعد بن ابى بكر بن سعد است و اينكه بعضى سعدى را معاصر سعد بن زنگى و تخلصش را مأخوذ از نام اين سعد گرفته‌اند درست نيست چه سعدى در عهد اتابكى سعد بن زنگى طفل بوده و در تمام كليات او ابدا اشاره‌اى بسعد بن زنگى و عهد او نيست . از زندگانى سعدى اطلاع صحيحى بدست نداريم همين‌قدر معلوم است كه اين استاد اجل مقدارى از عمر خود را به گردش و سياحت در غالب بلاد اسلامى آن عهد گذرانده و از خرمن فضايل بزرگانى كه ملاقات مىكرده خوشه مىچيده و از اين سير آفاق و انفس توشهء عبرت مىاندوخته و دورهء سياحت او گويا بلافاصله بعد از دورهء تحصيل يعنى قبل از سال 655 شروع شده و قسمت عمدهء دورهء اخير عمر خود را در خانقاهى كه در شيراز داشته بسربرده و در آنجا به موعظهء مردم و اطعام فقرا پرداخته و در سال 694 درحالىكه سنش در حدود هشتاد بوده است فوت كرده و در همان زاويهء خود كه در كنار آب ركن‌آباد در نيم فرسنگى شيراز قرار دارد مدفون شده و مقبرهء او مزار اهل ذوق و وجد و حال قرار گرفته است . عمدهء اشتهار سعدى گذشته از قصايد فارسى و عربى كه مضمون غالب آنها پند و نصيحت و تشويق بزهد و قناعت و عبرت‌اندوزى از كار جهان و بعضى نيز در مدح ولاة و حكام فارس و اتابك ابو بكر و پسرش سعد و خواجه شمس الدين صاحب‌ديوان و برادرش عطا ملك است و از جنس بهترين كلام فصيح متين پرمغز فارسى است بسه اثر گرانبهائى است كه قلم سحّار او بر صفحهء دفتر به يادگار گذاشته بشرح ذيل : 1 - غزليات : سعدى بتصديق بزرگان كلام و به شهادت ذوق سليم استاد غزل فارسى است و با اينكه قبل از او بسيارى از شعراى ديگر اين زبان مثل شهيد و فرخى و معزى و انورى و ظهير فاريابى تغزلهاى لطيف بسيار در اشعار خود آورده‌اند ولى سعدى كسى است كه اين نوع از سخن را در موزون‌ترين لباسها و ظريف‌ترين قالب‌ها ريخته و كلام او در غزل كاملترين نمونهء مليح و زيباى اين جنس شده و سعدى چنان در اين هنر استادى به خرج داده كه بتعبير خود سخندانى را به حد كمال رسانده و خويشتن