عباس اقبال آشتيانى

530

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

تاريخ فيروزشاهى تاريخ سلاطين دهلى است از سال جلوس سلطان غياث الدين بلبن تا سال ششم سلطنت فيروز شاه يعنى از 662 تا سال 758 و آن را ضياء برنى بعنوان ذيل طبقات ناصرى قاضى منهاج سراج در سال 758 موقعى كه 74 سال داشته است تأليف نموده و ضياء برنى كتاب ديگرى نيز باسم فتوحات فيروزشاهى در شرح سلطنت و مآثر و اعمال فيروز شاه نگاشته و كمى بعد از تأليف تاريخ فيروزشاهى فوت كرده است . ابن بزاز ( حدود 760 ) - درويش توكل بن اسماعيل توكلى معروف به ابن بزاز از مريدان شيخ صفى الدين اردبيلى جد سلاطين صفويّه است كه در عصر پسر شيخ صفى الدين يعنى شيخ صدر الدّين موسى كه از سال 735 تا 794 از پدر خلافت مىكرده مىزيسته و او مؤلف كتابى است در مناقب شيخ صفى الدين بنام صفوة الصفا و اين كتاب علاوه بر تاريخ ظهور مريدان صفوى و احوال شيخ صفى الدين حاوى بسى مطالب نفيسه راجع بتاريخ و احوال و اخلاق مردم در نيمهء دوم قرن هفتم و اوايل قرن هشتم است و در عهد شاه طهماسب اول صفوى شخصى باسم ابو الفتح حسينى بامر اين پادشاه آن را اصلاح و تصحيح و نسخهء جديدى از آن ترتيب داده است كه در دست است و غالب اطلاعاتى كه بعدها مورخين ديگر راجع بابتداى امر صفويه در كتب خود آورده‌اند اقتباس از همين صفوةالصفاى ابن بزاز است . احمد بن زركوب ( نيمهء اول قرن هشتم ) - ابو العباس احمد بن ابى الخير زركوب شيرازى ملقب به معين و فخر الدين مؤلف تاريخى است از شهر شيراز بنام شيرازنامه كه آن را مؤلف بعد از مراجعت از سفر حج در سال 744 تأليف نموده و او غير از اين كتاب وقايع سلطنت شاه شيخ ابو اسحاق اينجو را نيز در دو جلد نوشته بوده كه حاليه در دست نيست . احمد بن ابى الخير در انشاء كتاب شيرازنامه و تأليف آن چندان زحمتى به خود راه نداده و غالب مطالب آن را از كتب ديگران با عين عبارت برداشته و آنها را بنام خود تلفيق كرده و قسمت عمدهء وقايع تاريخى آن مقتبس از تاريخ وصاف است غالبا با عين عبارات وصاف و در آخر كتاب او فصلى است در ذكر طبقات ائمه و مشايخ شيراز . 3 - شعرا شعر در دورهء مغول به شرحى كه سابقا گفتيم رو بتنزل رفته است مخصوصا قصيده