خينگان كبير و سلسله جبال يابلنوئى « 1 » و كوه‌هاى آلتائى « 2 » كه بوسيلهء دشت گبى « 3 » بصحراى دزونگارى « 4 » بين كوههاى آلتائى و تيانشان « 5 » و بدشت تركستان شرقى و نواحى ختن و كاشغر ( محصور بين جبال تيانشان و . . . قراقروم ) و كوئن‌لن « 6 » مىپيوندند . در دره‌هاى اين جبال و دامنه‌هاى آنها غالبا در فصول بارانى و مواقع ذوب برفهاى قلل مرتفع علفهاى فراوان مىرويد و غير از واحات حوالى رودخانه‌ها و دره‌هاى جبال جنوبىتر كه بواسطهء اعتدال نسبى آب‌وهوا و نزديكى بممالك متمدن مجاور استعداد شهر شدن و سكونت دادن مردم در آنها فراهم است بقيهء اراضى يورت مردمان صحراگرد است كه بيشتر اوقات در دنبال علف و هواى ملايم‌تر در حركتند به همين علت هم مقام و محل ثابتى ندارند . راه طبيعى اين دو قسمت شرقى و غربى به يكديگر معابرى است كه بين كوههاى متوازى واقع در فاصلهء ميان درياچهء بايكال و نجد پامير وجود دارد و از آنها از همه وسيع‌تر و براى عبور آسان‌تر معبر بين جبال آلتائى و كوههاى تيانشان است كه نهر ايرتيش « 7 » از شعب شط اب « 8 » از آن مىگذرد اما معابرى كه در كوه‌هاى تيانشان اتفاق افتاده و راه ارتباط نجد پامير بدشت تركستان و نجد ايران از ميان آن است همه تنگ و به همين مناسبت استفادهء از آنها مشكل است . نجد پامير كه بسبب ارتفاع زياد فارسىزبانان مجاور آن را بام دنيا لقب داده‌اند در حقيقت نجدى هموار نيست بلكه عقدهء كوهستانى آسياى مركزى است و نقطه‌ايست كه چند رشته‌كوه و يك عدّه رودخانه و شطّ از آن ابتدا و بجهات چند متوجه مىشوند . كوههاى مهمى كه منشأ آنها اين عقدهء كوهستانى است در شمال جبال تيانشان است كه از حوالى سمرقند تا داخلهء تركستان چين امتداد دارد و در جنوب كوههاى كوئن‌لن و قراقروم و هيماليا كه همه به موازات يكديگر در جهت شمال غربى بجنوب شرقى بين نجد تبّت و جلگه‌هاى سند و گنگ كشيده شده و از دره‌هاى بين آنها هر كدام‌يك شط جارى است . در طرف مغرب دو رشته‌كوه از پامير شروع مىشود يكى سلسلهء هندوكوه

--> ( 1 ) - Iablonoi ( 2 ) - Altai ( 3 ) - Gobi ( 4 ) - Dzungari ( 5 ) - Thian chan ( 6 ) - Kuen Lun ( 7 ) - Irtich ( 8 ) - Ob Obi