عباس اقبال آشتيانى

521

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

مردى اديب و مستغرق در ادبيات عرب بوده در نظم و نثر خود حتى بيشتر از وصاف بتصنع و رعايت جانب لفظ پرداخته و اشعار مصنوع بسيار ساخته است . شرف قزوينى در حدود 660 در قزوين تولد يافته و در سال 732 كه در دشت اوجان بتوسط خواجه غياث الدّين محمد به خدمت اولجايتو راه يافته و با خواجه بتبريز آمده هفتاد و اند سال داشته است . بيشتر اشعار و نوشته‌هاى شرف قزوينى بنام خواجه غياث الدّين و اتابك نصرة الدّين است و مشهورتر از تمام آنها كتاب المعجم فى آثار ملوك العجم است كه آن را شرف بنام اتابك نصرة الدّين احمد لر تأليف كرده و آن تاريخ ايران قديم است از عهد كيومرث تا زمان انوشيروان و آن كتاب كه مشهور است با انشائى مصنوع و مغلق نگارش يافته و فقط به قصد هنرنمائى بوده است و نه متضمن مطالب تاريخى معتبر است و نه نمونهء خوبى است از انشاء فارسى . ديگر از تأليفات صاحب تاريخ معجم كتابى است بنام التّرسّل النّصرتيّه كه آن را نيز شرف بعد از سال 727 بنام اتابك نصرة الدّين نوشته و آن در فن انشاء و بيان مقادير سخن و شناختن اسلوب و طرز هركس از ارباب سخن است . بعضى اين شرف الدّين فضل اللّه قزوينى را با عز الدّين فضل اللّه شيرازى پدر وصاف معروف اشتباه كرده و صاحب تاريخ معجم و تاريخ وصّاف را پدر و پسر گرفته‌اند در صورتى كه هيچ نسبتى ما بين ايشان وجود نداشته . شرف مؤلف تاريخ معجم از سادات حسينى قزوينى است و در حدود 740 فوت كرده در صورتى كه پدر وصاف يعنى عز الدّين فضل اللّه شيرازى بتصريح خود وصاف در سال 698 در قحطى شيراز بدرود حيات گفته است و بايد دانست كه وصاف نيز در شعر شرف تخلص مىكرده . محمد بن على شبانكاره‌اى ( اواسط قرن هشتم ) - محمد بن علىّ بن محمد شبانكاره‌اى از شعرا و نويسندگان و از مدّاحان خواجه غياث الدّين محمد رشيدى بوده كه در حدود 697 در يكى از بلاد ولايت شبانكاره تولد يافته و مثل فخر بناكتى بيشتر به شعرگوئى اشتهار داشته و در ايام وزارت خواجه غياث الدّين هر سال قصايدى در مدح او به خدمت خواجه مىفرستاده . محمد بن على شبانكاره‌اى در سال 733 يعنى سه سال قبل از فوت ابو سعيد خان