620 بنام ناصر الدّين قباجه پرداخته و از اين ترجمهء عوفى نيمهء آخر آن بدست است ولى هنوز بطبع نرسيده . ترجمهء تمامى كه از كتاب فرج بعد از شدّت تنوخى به فارسى در دست و بين عامه متداول است ترجمهء ديگرى است كه آن را قريب سى سال بعد از ترجمهء عوفى حسين بن اسعد مؤيدى دهستانى انشاء كرده و اين دهستانى از كتّاب و منشيان خواجه عز الدّين زنگى فريومدى نايب امير ارغون‌آقا در حكومت خراسان و مازندران بوده و خواجه عز الدّين پسر خواجه وجيه الدّين زنگى است كه در ايام طغيان ارغون خان بر تگودار وزارت خراسان را داشت و بالاخره بفرمان اين ايلخان مقتول شد . « 1 » 3 - كتاب كبير جوامع الحكايات و لوامع الروايات در چهار جلد هر جلد داراى بيست و پنج باب و شامل قريب دو هزار و يك‌صد و كسرى حكايت از حكايات ادبى و تاريخى و عبرت و قصه كه عوفى آنها را از يك عدّه كتب معتبر كه شمارهء آنها نزديك به صد است جمع نموده بانضمام آنچه خود ديده يا شنيده . اين كتاب را عوفى بنام ناصر الدّين قباجه شروع كرده ولى چون ناصر الدّين بدست شمس الدّين التتمش از ميان برداشته شده و عوفى به خدمت التتمش پيوسته آن كتاب را باسم وزير التتمش يعنى نظام الملك جنيدى در حدود 630 به انجام رسانده است . كتاب جوامع الحكايات يكى از مهم‌ترين كتب فارسى است چه علاوه بر انشاء روان سليس متضمن بسى حكايات تاريخى معتبر و استخراجاتى از كتب تاريخى مهمى است كه از ميان رفته‌اند . شمس قيس رازى ( نيمهء اول قرن هفتم ) - شمس الدين محمد بن قيس رازى از علماى بزرگ علوم ادبى اصلا از مردم رى بوده ولى غالب ايام جوانى را در ماوراءالنهر و خوارزم و خراسان گذرانده و در دستگاه خوارزمشاهيان داخل بوده و از اوايل قرن هفتم تا ابتداى استيلاى تاتار يعنى تا 614 در آن حدود سر مىكرده و در اين سال اخير در ركاب سلطان محمد خوارزمشاه بر اثر پيچيدن آوازهء خروج مغول بعراق آمده و مدّت شش هفت سال از اين تاريخ ببعد در شهرهاى مختلفهء عراق بوده است و در آن ايام يكى دو بار نيز بدست لشكريان تاتار افتاده و بسيارى از كتبى را كه همراه داشته از جمله مسودهء بعضى از تأليفات او به غارت رفته تا بالاخره در سال 620 بفارس آمده

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به صفحهء 226 - 236 از همين كتاب .