گرفتاريهاى روح‌كش باز دقيقه‌اى از مطالعه و تدريس تقاعد نداشته و شاگردان بسيار گرد او بوده‌اند كه از او استفاضه مىنموده و بقدرى دلباختهء تحقيق بوده كه پس از كشف دقيقه‌اى از دقايق علوم شادىكنان برپاىمىخاسته و پاىكوبان مىگفته كه : « اگر سلاطين شمشيرزن از عالم لذت ما خبر مىيافتند يقينا اين نعمت را هم از كف ما بدر مىبردند . » و در عين مصيبت و بدبختى از نوشتن و تأليف خوددارى نمىكرده چنان كه كتاب معتبر شرح اشارات را در يكى از سخت‌ترين ايام عمر خود نوشته و خود در آخر آن اين بيت را بر سبيل تمثيل مىآورد : به‌گرداگرد خود چندانكه * بلا انگشترىّ و من نگينم . اگرچه خواجه در اكثر علوم قديم استاد بوده و به فارسى و عربى در غالب آن رشته‌ها صاحب تأليف است ولى عمدهء اشتهار او به حكمت و رياضى است مخصوصا در رياضى بحل بسيارى از مشكلات درجات عاليهء آن توفيق يافته و اهم تأليفات او بقرار ذيل است : تجريد الكلام يا تجريد الاعتقاد در اثبات عقايد طايفهء شيعهء اماميه با ادلّهء عقليّه و كلاميّه ، تحرير اوقليدس كه شرح و تهذيب كتاب مشهور اوقليدس يونانى است در هندسه ، تحرير مجسطى كه در شرح و تهذيب كتاب مجسطى بطلميوس در هيئت ، شرح اشارات كه شرح كتاب التنبيهات و الاشارات ابو على سيناست در حكمت ، اخلاق ناصرى به فارسى در حكمت عملى و اخلاق ، اساس الاقتباس در منطق به فارسى ، تذكرهء نصيريه در هيئت ، اوصاف الاشراف به فارسى در تصوف ، معيار الاشعار به فارسى در عروض و قافيه و غيره . كاتبى قزوينى ( وفاتش در 675 ) - نجم الدين علىّ بن عمر بن على قزوينى معروف به كاتبى و دبيران از علماى رياضى و رصد و از حكماست و از كسانى است كه در زيج مراغه در خدمت خواجه نصير الدّين سر مىكرده و از علماى شافعيّه نيز بوده است و او در منطق و حكمت دو كتاب معروف دارد كه فضلاى بعد از او آنها را مكرر شرح كرده‌اند يكى حكمة العين در حكمت الهى و طبيعى ، ديگرى الرسالة الشمسية در قواعد منطق بنام خواجه شمس الدّين محمد صاحب‌ديوان جوينى و همين متن شمسيهء كاتبى قزوينى است كه شرحهاى آن از كتب درسى مشهور شده است . ميثم بن على بحرانى ( وفاتش در 679 ) - كمال الدين ميثم بن علىّ بن ميثم بحرانى از بلغا و