عباس اقبال آشتيانى
499
تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )
خليفه الناصر لدين اللّه نسبت به او ارادت و احترام فوقالعاده داشت و غالبا شيخ شهاب الدّين را برسالت از جانب خود پيش ملوك اطراف مىفرستاد و آن ملوك مقدم او را گرامى مىداشتند . شيخ شهاب الدّين سهروردى در بغداد يك عدّه از رباطها يعنى خانقاههاى متعلق به صوفيه را اداره و سركشى مىكرد و ناصر خليفه رباطى مخصوص جهت او ساخته بود داراى خانه و حمام و بستانى جهت سكونت شيخ و كسان او و شيخ با اينكه در زندگانى دنيا مالى كثير بدست آورد پس از فوت هيچ نداشت و همه را انفاق كرده بود . از تأليفات او كتاب عوارف المعارف در تصوف و سير و سلوك است و اين شيخ شهاب الدّين سهروردى را نبايد با شيخ شهاب الدّين يحيى بن حبش سهروردى معروف بشيخ اشراق ( 549 - 587 ) كه در حلب به اشارهء سلطان صلاح الدّين ايوبى بجرم حكمت مقتول شده اشتباه كرد . نجم الدين رازى ( وفاتش در 645 ) - شيخ نجم الدين ابو بكر عبد اللّه بن محمد رازى معروف بشيخ نجم الدين دايه از عرفاى بزرگ و از شاگردان شيخ نجم الدّين كبرى است كه در واقعهء خوارزم بقتل رسيد . نجم الدّين رازى پس از قتل شيخ و كسان خود در خوارزم و خراسان بعراق گريخت و بهمدان آمد « 1 » ولى چون خبر وصول تاتار رسيد در 618 همدان را نيز با يك عدّه از شاگردان خود ترك گفته باردبيل شتافت و در آنجا مصمم شد كه « 2 » : « مسكن در ديارى سازد كه در او اهل سنت و جماعت باشند و
--> ( 1 ) - در مقدمهء مرصاد العباد شيخ نجم الدين واقعهء فرار خود و قتل عام تاتار را شرح مىدهد و ملوك اسلام را بدفاع تحريض كرده مىگويد : « قتل از اين بيشتر چگونه باشد كه از يك شهرى كه مولد و منشأ اين ضعيف است قياس كردهاند كه كما بيش 000 ، 700 آدمى بقتل آمده است و اسير گشته از شهر و ولايت ، و فتنه و فساد آن ملاعين مخاذيل بر جملگى اسلام و اسلاميان از آن زيادتست كه در حيز عبارت گنجد و اين واقعه از آن شايعتر است در جهان كه بشرح حاجت افتد و اگر عياذا باللّه غيرت و حميت اسلام در نهاد ملوك و سلاطين نجنبد كه عهدهء رعايت مسلمانى و مسلمانان بر ذمت ايشان است و حميت و رجوليت دين دامن جان ايشان نگيرد تا باتفاق جمعيتى كنند و كمر انقياد انفروا خفافا و ثقالا و جاهدوا باموالكم و انفسكم فى سبيل اللّه بر ميان نبندند و نفس و مال و ملك در دفع اين فتنه فدا نكنند بوى آن مىآيد كه يكبارگى مسلمانى برانداخته شود با آنكه اكثر بلاد اسلام برافتاد اين بقيت نيز براندازند و جهان كفر گيرد ، شاهان جهان به جملگى بشتابيد * تا بو كه بقيتى ز دين دريابيد اسلام ز دست رفت و بس بىخبريد * بگرفت جهان كفر و شما در خوابيد . » ( 2 ) - از مقدمهء مرصاد العباد .