طبقات ناصرى كه قاضى منهاج سراج آن را در سنوات 657 و 658 تأليف و در شوال 658 به انجام رسانده است تاريخ عمومى عالم است در 23 قسمت كه هر قسمت از آن مخصوص ذكر طبقه‌اى از انبياء و شيوخ يا خلفا و سلاطين است و اگرچه در ذكر ملوك غور و خوارزمشاهى و سلاطين هند بذكر استيلاى مغول پرداخته ولى قسمت بيست و سوم يعنى قسمت آخر آن بالاختصاص مخصوص به اين موضوع است از ابتداى خروج تاتار تا فتح بغداد . كتاب طبقات ناصرى هم از حيث سلاست و استحكام انشاء و بلاغت و هم از جهت اشتمال بر وقايع مهمه و دقت و ثقت لهجهء مؤلف يكى از شاهكارهاى زبان فارسى است و علاوه بر اهميت آن از لحاظ تاريخ غوريه و ملوك هند در باب تاريخ دورهء استيلاى تاتار يكى از معتبرترين منابع است و زمانا يكى از قديم‌ترين تاريخهاى فارسى است در باب اين دوره . ياقوت حموى و ابن الاثير و محمد منشى نسوى و ابن ابى الحديد و قاضى منهاج - سراج در ميان مورخين اسلامى تنها كسانى هستند كه با ابتداى استيلاى مغول معاصر بوده و يا خود به چشم فجايع ايشان را ديده و از جلوى سيل هجوم ايشان گريخته‌اند و يا تفصيل صدمات و خرابيهاى آن قوم را از فراريان ديگر شنيده و ضبط كرده‌اند و غير از مؤلفات اين عدّه كه ذكر آنها گذشت چند نفر ديگر از فضلا هم در اين دوره مىزيسته‌اند كه ايشان هم در ضمن كتبى كه در موضوعات ديگر برشتهء تحرير آورده‌اند از وقايع دورهء استيلاى مغول اجمالا ذكرى كرده از قبيل شمس الدين محمد بن قيس رازى مؤلف كتاب المعجم در مقدمهء كتاب خود « 1 » و شيخ نجم الدين عبد اللّه بن محمد رازى معروف بنجم الدّين دايه كه در 617 از جلوى مغول گريخته و ببلاد روم رفته و تا سال فوت خود يعنى 654 در آنجا مىزيسته و او در مقدمهء كتاب عرفانى مرصاد العباد مختصر اشاره‌اى بهجوم مغول و فرار خود از خراسان و عراق مىنمايد و خواجه نصير الدين طوسى عالم معروف كه از سال فتح قهستان در خدمت مغول داخل شده در مقدمهء زيج ايلخانى شرح مختصرى از تاريخ مغول را نوشته بعلاوه رسالهء كوچكى منسوب به او در فتح بغداد باقيست و اين بزرگانى كه اسم برديم همه به عادت آن عهد از مغول منحصرا بلفظ تتر و

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به صفحهء 98 از همين كتاب .