عباس اقبال آشتيانى

473

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

لطف الله پسر امير مسعود را به امارت اختيار كنند ولى خواجه شمس الدّين على بمناسبت آنكه او طفل بود اين كار را مصلحت نديد و خواجه فضل اللّه برادر امير مسعود را رياست ايشان داد و او را نايب لطف اللّه قرار داد . شمس الدين فضل اللّه هفت ماه رياست كرد و چون مردى درويش‌مسلك و گوشه‌گير بود پس از هفت ماه قريب به چهار هزار خروار ابريشم از خزانهء سربداران برداشته خود را از سلطنت خلع نمود و چون شنيد طغاتيمور خان مصمم كشيدن انتقام از سربداران است به كلى از كار كناره جست . خواجه شمس الدين على چشمى ( 749 - 753 ) - شمس الدّين فضل اللّه زمام امور امارت سربداران را تسليم خواجه شمس الدّين على كه پس از قتل امير مسعود رئيس واقعى سربداران محسوب مىشد واگذاشت و اين خواجه كه از مردم قريهء چشم بود به فراست و دانائى و كفايت اشتهار داشت و او بار ديگر اسباب رونق كار سربداران شد ، با طغاتيمور خان صلح كرد و ولاياتى را كه امير مسعود از او گرفته بود به طغاتيمور مسترد داشت ، در سبزوار به آبادى و رفع فحشا و فساد مشغول شد و عامه را مرفه كرد و مملكت را در ضبط آورد و او عاملى داشت متصدى تمغاى او بنام حيدر قصاب كه محكوم بپرداخت مبلغى از بابت بقاياى خود شد و چون خواجه شمس الدّين در مطالبهء اين مبلغ با او به درشتى سخن گفت و او را دشنام داد حيدر به مصلحت ديد يكى از مقربان امير مسعود كه خواجه يحيى نام داشت خواجه شمس الدّين را در سال 753 بعد از چهار سال و نه ماه حكومت بقتل رساند و خواجه يحيى بجاى او نشست . خواجه يحيى كرابى ( 753 - 759 ) - خواجه يحيى بن حيدر كرابى از مردم كراب از بلوك بيهق سبزوار مردى بود ديندار و با اصل و نسب و علم‌دوست و با بذل و بخشش ولى غضب و بىباكى بر مزاج او غلبه داشت و او حيدر قصاب قاتل خواجه شمس الدين على را به سپهسالارى قشون سربدارى منصوب كرد . حيدر قصاب ولايت طوس را از تصرف جانشينان ارغون شاه جانى قربانى بيرون آورد و بر وسعت خاك سربداران افزود . قتل طغاتيمور خان در ( 754 ) - در سال 754 طغاتيمور خان خواجه يحيى را به خدمت خود خواند و از او خواست كه نسبت به پادشاه جرجان قبول ايلى كند ،