عباس اقبال آشتيانى

398

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

از مراجعت از هرموز به خدمت غازان شتافت و تحف و هداياى سنگين قيمتى تقديم ايلخان كرد . غازان بار ديگر او را مورد نوازش قرار داده در سال 696 مأمور شيرازش نمود و عزّ الدين مظفر را به او سپرد . ملك اسلام او را در حضور غازان بيرغو نشاند و پس از مصادرهء اموال و املاك او او را به حكم ايلخانى بقتل رساندند . بعد از دفع شرّ عزّ الدين ملك اسلام بتفريغ حساب خود در حضور صاحب‌ديوان پرداخت و يك‌صد و هفتاد تومان فاضل آورد . به همين جهت بيش از پيش مورد اكرام غازان شد و ملك اسلام شيخ جمال الدين در اين تاريخ بلاد عراق و بصره و واسط را نيز در مقاطعه و ضمان خود گرفت و او آن ولايات را تا سه سال ( از ابتداى 696 تا 698 ) در مقاطعه داشت پس از مراجعت ملك اسلام بشيراز غازان حكم كرد كه دست بهاء الدين اياز را كه دعوى استقلال دارد از هرموز كوتاه كنند . ركن الدين مسعود از اين خبر خشنود شده به قصد كشيدن انتقام از اياز به خدمت ملك اسلام آمد و انجام اين خدمت را به عهده گرفت و اياز هر قدر پيش ملك كس فرستاد و اظهار اطاعت كرد مقبول نيفتاد و ركن الدّين با لشكريانى از مغول و ايلات فارس بدفع اياز رفت . اياز نيز دل به دريا زده در نزديكى جزيرهء كيش قشون ركن الدين و ملك اسلام را منهزم نمود و ملك اسلام بناچار قاصدى پيش اياز فرستاده با او بقرار سابق صلح كرد . در دورهء مقاطعهء ملك اسلام روابط تجارتى بين سواحل فارس و ممالك اسلامى سند و هندوستان غربى كه در عهد اتابكان افزايش يافته بود ترقى فوق‌العاده يافت مخصوصا چون برادر ديگر ملك اسلام يعنى تقى الدين عبد الرحمن وزارت سلاطين آن حدود را داشت بين فارس و سواحل غربى هند تجارت مهمى داير گرديد و مهم‌ترين جنسى كه در اين تاريخ از فارس بهند حمل مىشد اسب بود . در عهد اتابك ابو بكر هر سال بالغ بر 000 ، 10 رأس اسب بهند مىرفت و معادل قيمت آن 000 خ 200 خ 2 دينار پول و مال‌التجاره بفارس برمىگشت . در عهد ملك اسلام اين تجارت بيشتر رونق گرفت و مأمورين ملك اسلام از فارس و جزاير خليج و عمان و هرموز و قلهات و قطيف و احسا اسب تهيه نموده هركدام را 220 دينار مىفروختند و هر سال تنها 1400