تركستان‌نامه قزل‌قوم نوشته است . آرمينيوس وامبرى در سفرنامهء خود همين دشت را بنا به اصطلاح محلى قزل‌تقير ذكر كرده است ، مانند قراتقير كه هردو بمعنى ريگستان بزرگ است . 7 - قزل‌قشلاق - مانند قراقشلاق : زمستان‌گاه و منطقهء وسيعى در كرانه‌هاى ارس بدين نام امروزه محل قشلاق ايلات و عشاير حومه شهرستان ماكو مىباشد . در حومهء ماكو قشلاق بزرگ ديگرى به نام قزل‌سورو suru وجود دارد . در زبان تركى گله بزرگ گوسفند را سورو مىگويند . 8 - قزل‌وانك - در زبان ارمنى ، كليساهايى كه در شهر و قصبات و قراء بنا مىگردد و از نظر ادارى تابع خليفه‌گرى مىشوند ، آنها را يه‌گه‌غه‌چى yegegechi مىنامند كه معابد عام و عمومى محسوب مىشوند . ولى ، كليساهاى بزرگ و خاص ، كه در آنجا خليفه‌گرى داير مىشود و مرجع دينى و مركز آموزش طلاب گشته ، كليساهاى تابعه را اداره مىكنند ، آنها را وانك Vank مىنامند . مانند وانك جلفاى اصفهان . ساختمان وانكها اكثرا جنبهء تاريخى و باستانى داشته و سبك معمارى آنها از لحاظ هنرى شايان اهميت و ارزش مىباشد . مانند : ساقموساوانك ، تادئووانك ( قرا كليسا ) ، آق‌وانك ( كليساى آق‌تامار ) و سن استيفانووانك ( قزل‌وانك - ) . در حوالى قريه دره شام بخش پلدشت از شهرستان ماكو ، 17 كيلومترى شمال باخترى راه شوسهء خوى به جلفا ، كليساى عظيم و باشكوه « سن استيفانوس » قرار دارد كه از جالب‌ترين آثار معمارى مسيحى در ايران مىباشد كه در قرن دهم ميلادى بنا يافته است . اين كليساى تاريخى را در محل قزل‌وانك مىنامند . ارامنهء ايران هم كليساى مزبور را به نام قزل‌وانك مىشناسند . در مجموعهء اسناد و قبالجات فارسى ماتناداران كه از قرن دهم هجرى باقى مانده و در سال 1968 در ايروان چاپ شده است ، سندهاى شماره 8 و 16 اين مجموعهء ارزنده ، مربوط به امور ملكى همين قزل‌وانك مىباشد . در كاوشهاى باستانشناسى آثار قزل‌وانك به ويژه سفالهاى منقوش آن ، از منابع معروف تحقيق بشمار مىرود . بزرگترين و باستانىترين آثار معمارى مسيحيت در ايران فقط تادئووانك ( قرا كليسا ) و قزل‌وانك است . هم‌زمان با بناى قزل‌وانك ، در جزيره آق‌تامار درياچه وان ، در سال 915 تا 921 ميلادى ، كليساى باشكوه و بىمانندى وسيلهء شاه گاگيك و اسپورگان بنا يافته