عباس اقبال آشتيانى

324

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

رشيد بمناسبت دوستى با بعضى امرا موقتا از شر عليشاه محفوظ ماند و اولجايتو امر داد كه دو وزير با يكديگر بسازند و كماكان امور مملكتى را باشتراك بگذرانند . مرگ اولجايتو در 28 رمضان 716 - اولجايتو مثل اغلب ايلخانان ديگر در شرب شراب و شهوت‌رانى افراط مىكرد و به همين جهت بسيار ضعيف شده بود . در رمضان سال 716 موقعى كه در اطراف سلطانيه به شكار مشغول بود دوچار پادرد سختى شد و اعتدال مزاجش رو بانحراف گذاشت و در روزى كه بحمام رفته بود در خوردن غذاهاى لذيذ افراط كرد و بر اثر آن مرضش شدّت يافت و در 28 رمضان آن سال در سلطانيه فوت نمود و او را كه بيش از چهل سال نداشت پس از دوازده سال و نه ماه سلطنت در گنبد خود در آن شهر به خاك سپردند . اولجايتو در مرض موت دو يرليغ صادر كرد يكى داير بر تجديد ذكر نام خلفاى راشدين در خطبهء نماز جمعه ديگرى راجع به برگرداندن نصف اموال خواجه سعد الدّين ساوجى به پسران او . اولجايتو بر روى هم يكى از ايلخانان خوب ايران است و در عهد او مردم در رفاه بوده‌اند و كمتر بدست او ظلم و سخت‌كشى جارى شده مذهب شيعه در عصر او قوام گرفته و علم و ادب رونق يافته است . شخصا پادشاهى آبادكننده بود و علاوه بر اتمام بناى سلطانيه و گنبد آن در پاى كوه بيستون شهر ديگرى بنام سلطان‌آباد چمچال يا بغداد كوچك و در حد موقان كنار نهر ارس شهرى ديگر بنام سلطان‌آباد اولجايتو ساخت و با پاپ و سلاطين عيسوى اروپا و روم شرقى نيز ارتباط داشت از آن جمله در سال 704 نمايندگانى به فرانسه و انگليس و ايتاليا فرستاد و ايشان مراسله‌اى از اولجايتو كه در تاريخ سال 704 در اوجان به خط اويغورى نوشته شده بود داير بر تذكار روابط سابقهء ايلخانان با سلاطين فرنگ و لزوم اتحاد براى سركوبى دشمنان براى پادشاه فرانسه بردند و دو سال بعد به خدمت ادوارد دوم پادشاه انگليس و بعد از آن بحضور كلمان پنجم پاپ رسيدند و گويا غرض اولجايتو از اين فرستادن سفرا تحصيل يارانى براى حملهء بشام و مصر بود كه قبل از فتح گيلان اين خيال را در سر داشت و جماعتى از عيسويان جزيرهء قبرس و ارمنستان نيز او را به اين كار تشويق مىكردند ولى اين روابط چنان كه در عهد ايلخانان سابق هم ديديم هيچ‌وقت از حدّ تعارف تجاوز