عباس اقبال آشتيانى
278
تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )
الملك الناصر حمله بردند . جناح راست قشون سلطانى بدست امير چوپان و تيتاق - درهم شكست و فرمانده آن حسام الدّين بقتل رسيد و امير قبچق و جميع عساكر آن قسمت بدست مغول اسير شدند ولى قلب و ميسرهء لشكر الملك الناصر فيروز آمدند و مغول را به سختى منهزم كردند ، تيتاق اسير گرديد و امير چوپان گريخت و بقيهء مغول با قتلغ شاه و امراى ديگر از رسيدن شب استفاده كرده به كوهى كه مشرف بمرج الصفر بود پناهنده شدند و الملك الناصر فرمان داد كه ايشان را در محاصره بگيرند . چون صبح شد و مغول كثرت سپاهيان مصرى و شامى را مشاهده كردند رو بفرار گذاشتند و لشكريان سلطانى در عقب ايشان روان شدند . اتفاقا عبور عساكر غازانى به شورستانى باتلاقى افتاد و جماعتى كثير از آن طايفه در گل و لاى فرورفتند و سيف الدّين سلار بامر الملك الناصر بقية السيف ايشان را تا كنار فرات دنبال كرد و چون فرات در حال طغيان و عبور از آن مشكل بود عدّهاى در آب غرق شدند و جمعى هم معرض دستبرد اعراب باديه قرار گرفته مقدارى قليل از آن لشكر عظيم گرسنه و شكسته به بغداد رسيدند و سرافكنده در تاريخ 19 رمضان به غازان متصل شدند . در فتح مرج الصفر كه شكست مجمع المروج را به خوبى تلافى كرد عساكر مصرى و شامى 10000 اسير و 20000 سر اسب از قشون غازان به غنيمت گرفتند و امير سونتاى و كينجو و تيتاق و جمعى ديگر از امراى غازانى را اسير كردند و به شادى اين فتح به اطراف فتحنامهها با كبوتران قاصد و رسولان فرستادند . الملك الناصر با جلال تمام بدمشق وارد شد و به امرا و سران سپاهى خود خلعتها داد و پس از اندكى بقاهره برگشت . رسيدن خبر شكست غازان را به سختى متأثر و اندوهناك كرد تا آنجا كه از شدت غضب خون از بينى او جارى شد و چون در دهم ذىالقعده به اوجان رسيد قوريلتائى ساخت و قتلغ شاه و امير چوپان و سرداران ديگر را بيرغو نشاند و پس از دو روز محاكمه دو نفر از سرداران آن جنگ را كشت ، مولاى را به اهانت تمام چوب زد و قتلغ شاه و چوپان را نيز به چوب ياسا تنبيه كرد و تا چند روز هيچكدام را به اردو راه نداد و تا مدتى به هيچيك از ايشان التفاتى نداشت و تا مرد از خيال تلافى آن شكست بيرون نمىرفت . وفات غازان خان در 11 شوال 703 - در موقع جلوس غازان خان چنان كه