عباس اقبال آشتيانى
259
تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )
فصل هفتم ايلخانان ايران ( بقيه ) . . . از تاريخ جلوس غازان تا انقراض سلسلهء ايلخانان ايران آئين اسلام مذهب رسمى دولت و حكومت ايلخانان براساس شرع و آداب اسلامى مبتنى گرديد و اطاعتى كه تا اين تاريخ ايلخانان ايران نسبت به قاآن خانباليغ داشتند از ميان رفت و بتدريج رابطهء بين خانباليغ و دربار ايلخانى مقطوع گرديد . غازان در حومهء پايتخت خود تبريز ابنيهء خيريه از قبيل مسجد و رباط و مدارس زياد بنا كرد و به اندازهاى در احترام مقام منتسبين به خاندان رسول و اهل علم كوشيد كه در عهد او عمال ديوانى در فرمانهاى دولتى گاهى اسامى سادات را بر اسم ايلخان و شاهزادگان مقدّم مىنوشتند و عمّامه را جزء ملبوس رسمى دربار قرار دادند و اين مراسم از طرف جانشينان غازان رعايت گرديد و اين جمله از مسائلى است كه وضع سلطنت و تمدن و آداب ايام حكمدارى ايلخانان اخير را از عهد غازانخان ببعد با دورهء حكومت ايلخانان ما قبل او مشخص مىنمايد . سلطنت سلطان محمود غازانخان از 694 تا 703 غازان در 10 ذىالحجهء سال 694 با جلال تمام وارد تبريز شد و خواجه صدر الدّين زنجانى كه در اين ايام قدرتى فوقالعاده حاصل كرده بود باستقبال او شتافت و در عقب او بسيارى از سادات و علما و ائمهء آن شهر به جلوى غازان از تبريز بيرون رفتند و در آخر سال 694 كه مصادف با روز نوروز مىشد غازان در آن شهر بمقام ايلخانى جلوس نمود و وارث تاج و تخت و مملكت هولاگو گرديد . اول يرليغى كه بدست غازان در همان روز جلوس صادر شد فرمانى بود داير بوجوب قبول مذهب اسلام براى مغول و اجراى آداب دينى و رعايت جانب عدالت و منع امرا و اكابر از ظلم به زيردستان . در سراسر ممالك ايلخانى بامر غازان كليساها و معابد يهود و بتخانههاى بودائى