عباس اقبال آشتيانى

257

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

بر سر كار آمدند و رقابت دو عنصر مسلمان و ايرانى از يك طرف و تاتار و عيسوى از طرف ديگر كه از عهد هولاگو ببعد تغييرات بسيار به خود ديده بود بالاخره به غلبهء سياست عنصر مسلمان و ايرانى منتهى گرديد و ايلخانان ايران نه تنها قبول اسلام كردند بلكه در عهد جانشين غازان چنان كه خواهيم ديد بتشيّع كه مذهب غالب ايرانيها بود گرويدند و از مروجين آداب اسلامى گرديدند . قتل بايدو خان در 694 - در اواخر سال 694 غازان اطلاع يافت كه مأمورين فارس با وجود حكم بايدو از پرداخت عايدات آن مملكت به ايلچيان او استنكاف دارند . اين واقعه موجب تحريك غضب غازان و تصميم او در يورش بآذربايجان گرديد و چون از خرابى كار بايدو و مخالفت باطنى امرا با او اطلاع داشت در اين خيال جاهدتر شد . خواجه صدر الدين زنجانى كه بايدو او را از صدارت خلع و مقام او را به خواجه جمال الدّين دستجردانى داده و بنيابت طغاجار مأمور بلاد روم كرده بود از اين پيشامد ناگوار خشمناك بود و پيوسته عزم داشت كه انتقام اين حركت را از بايدو بگيرد . چون احوال ايلخان را مختل و دل مخدوم خود طغاجار را بغازان متمايل ديد با طغاجار به مساعدت با غازان دست يكى كرد و محرمانه بغازان پيغام فرستاد كه اگر غازان بآذربايجان حركت كند غالب امراى مقتدر جانب او را خواهند گرفت و كار بايدو را خواهند ساخت و خود نيز در 7 شوال 694 در گيلان باردوى غازان پيوست و پس از آنكه غازان به او وعدهء صدارت داد امير نوروز را با عدّه‌اى سپاهى برداشته بعنوان مقدمهء قشون غازانى در جمعهء 15 شوال عازم آذربايجان شدند و غازان نيز در عقب ايشان حركت كرد . با رسيدن امير نوروز طغاجار و امراى ديگر بايدو كه باطنا بغازان گرويده بودند از ايلخان رو گرداند و چون بايدو از اين واقعه خبر يافت از كنار قزل‌اوزن كه محل اردوى او بود به اوجان و مرند و از آنجا به طرف گرجستان گريخت ولى امير نوروز سرعت به خرج داده بايدو را در نزديكى نخجوان گرفت و او را پيش غازان