عباس اقبال آشتيانى

244

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

ارغون خان مثل ايلخانان ما قبل خود نسبت به قاآن بزرگ مغول يعنى قوبيلاى نظر احترام داشت و او را نسبت به خويشتن آقا و بزرگ مىشناخت . در اواخر ايام ارغون يكى از زوجات محبوبهء او وفات يافت و ايلخان بنا بر وصيت او تصميم گرفت كه زوجه‌اى بجاى او اختيار نكند مگر اينكه از همان خاندان زوجهء محبوبهء او كه در ختا مقيم بودند باشد . به همين نيت سه نفر از امراى خود را با عده‌اى همراه به خدمت قوبيلاى قاآن فرستاد تا قاآن شاهزاده خانمى را از همان خانواده روانهء دربار او نمايد . قوبيلاى قاآن هم شاهزاده خانمى هفده‌ساله را كه بسيار زيبا بود به مصاحبت فرستادگان ارغون روانهء ايران داشت و اين فرستادگان در مراجعت با مسافرين مشهور ونيزى يعنى نيكوپولو و مافيو پولو و ماركوپولو هم‌سفر شدند و از راه دريا بعزم ايران رهسپار گرديدند . قوبيلاى قاآن دو پائيزه جهت توصيهء ايشان و تسهيل وسايل سفر به آن جمع و بتجار ونيزى سپرد و بتوسط آنسه نفر تاجر پيغامهائى جهت سلاطين فرانسه و انگليس و اسپانيا و ساير پادشاهان عيسوى فرستاد . تجار ونيزى و فرستادگان ارغون با سيزده كشتى و ششصد نفر جمعيت راه ايران را پيش گرفتند . فرستادگان و همراهان مزبور بعد از هجده ماه به ايران رسيدند درحالىكه جمعيت ايشان بيش از هفده نفر زنده نمانده بود . اين عده در هرمز شنيدند كه ارغون خان وفات يافته ناچار از آنجا پيش ايلخان جديد يعنى گيخاتو خان پيغام فرستادند و كسب تكليف كردند . گيخاتو ايشان را به خدمت غازان پسر ارغون هدايت كرد و سه نفر تاجر ونيزى و يك نفر از سه امير مأمور ارغون كه زنده مانده بود در ابهر زنجان بحضور غازان بار يافتند و شاهزاده خانم را تسليم او كردند و غازان هم او را به ازدواج خود درآورد . وفات قوبيلاى قاآن نيز در همين ايام اتفاق افتاد . در ايام ايلخانى ارغون ما بين سلاطين مصر و شام و ايلخان ايران محاربه‌اى رخ نداد چه از طرفى ارغون تمام سعى خود را در راه جمع مال و سرپرستى از دو عنصر عيسوى و يهود و اشتغال به كيميا و غيره صرف كرد و از طرفى ديگر سلاطين مسلمان هم دوچار گرفتارىهاى ديگر بودند مخصوصا قلاوون در اين اوقات گرفتار زدوخورد با طرفداران الملك الظاهر بيبرس يعنى مماليك ظاهرى و سنقر الاشقر و صليبيون ارامنه بود و نمىتوانست با اطمينان خاطر به كمك مسلمين كه در بلاد ايلخان