هولاگو خان پيش از آنكه براى جنگ با بركاى و ساير دشمنان خود اقدامى نمايد در ربيع الاول 663 مريض شد و در 19 ربيع الآخر همين سال در كنار نهر جغاتو ( جنوب درياچهء اورميه ) فوت كرد و او را كه 48 سال از عمرش گذشته بود در كوه شاهو در مقابل دهخوارقان به خاك سپردند . سياست هولاگو خان - هولاگو يكى از خوانين عمارت دوست مغول است و در حدود مراغه و درياچه اورميه ورود جغاتو و كوه آلاتاغ ابنيه‌اى ساخته ، به حكمت و نجوم و كيميا نيز ميلى داشته مخصوصا مبالغى از ثروتى را كه از غارت ممالك اسلامى بچنگ آورده بود در راه كيميا بباد داده . هولاگو شخصا مذهب بودائى داشت و در خوى بتخانه‌ها ساخته بود ولى زوجهء او دوقوز خاتون پسرزادهء آوانگ خان آخرين پادشاه قوم كرائيت مذهب مسيح داشت و چون اين زن ابتدا زوجهء تولوى پدر هولاگو بوده و بعد از مرگ تولوى به پسرش هولاگو رسيده بر اين پادشاه نفوذ كلّى داشت و هولاگو براى رعايت خاطر او عيسويان را محترم مىداشت و به كارهاى مهم مىگماشت چنان كه كيتوبوقا سردار معروف او از همين طايفه بود . چون در ايران كسى نبود كه پيرو مذهب بودائى باشد هولاگو بر اثر نفوذ زوجه و امراى خود بتوجه حال عيسويان ايران كه در آذربايجان و ارمنستان زياد بودند پرداخت و به حكم او در همه جا براى ايشان كليسا مىساختند و اردوى دوقوز خاتون هرجا بود بر در آن ناقوس مىزدند و اين خاتون يكى از جاثليقان ارمنى را كه وارتان « 1 » نام داشت به مشيرى خود اختيار نموده بود . ارامنه و عيسويان ديگر ايران كه از استيلاى مسلمين هيچ‌وقت خشنود نبودند هولاگو و دوقوز خاتون را نجات‌دهنده و ياور خود مىپنداشتند مخصوصا اين جماعت چنان كه پيش هم گفتيم سعى داشتند كه قدرت مغول را بنفع خيالات مذهبى خود به كار وادارند و به عيسويانى كه در شام و مصر با مسلمين در جهادند كمك برسانند و اسلام را يكباره از آسيا و افريقا براندازند . هجوم مغول بشام و مصر نيز براى انجام همين طرح بود مخصوصا كيتوبوقا پس از استيلا بر دمشق شروع بتبديل مساجد آن شهر به كليسا كرد و اگر جسارت و كفايت امير قدوز و فتح او در عين جالوت نبود مغول آخرين پناهگاه اسلام يعنى فلسطين و

--> ( 1 ) - Vartan