عباس اقبال آشتيانى
169
تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )
آن امير را كه در آخر كار مسلمان نيز شده بود بقتل رساند . حكومت امير ارغون ( 641 - 654 ) - امير ارغون از دبيران اوگتاى بود و آن قاآن او را در موقعى كه بين گرگوز و پسر جنتمور اختلاف بروز كرده بود در جزء فرستادگان خود بخراسان روانه داشت و پس از اصلاح كار گرگوز امير ارغون بفرمان اوگتاى بنيابت او برقرار شد و چون گرگوز دستگير و مقتول گرديد توراكينا خاتون حكومت ممالكى را كه در تصرف گرگوز بود از شط جيحون تا حدود فارس و گرجستان و موصل و بلاد روم بامير ارغون واگذاشت و شرف الدين نيز چنان كه گفتيم به سمت وزارت او نامزد گرديد . امير ارغون در سال 641 بخراسان آمد و از آنجا عازم عراق و آذربايجان گرديد و دست سرداران بزرگ مغول مثل جورماغون و بايجو را كه باستبداد و ظلم در آن حدود با مردم معامله مىكردند كوتاه نمود و در آن نواحى از جانب خود عمال و منشيان گذاشت و با عامهء اهالى برفق و عدالت رفتار كرد و سلاطين و ملوك اطراف پيش او نمايندگانى باظهار دوستى و اطاعت فرستادند . امير ارغون بهاء الدين جوينى را بنيابت خود در ممالك آذربايجان و گرجستان و روم منصوب كرد و بطوس برگشت و در اين تاريخ شرف الدّين وزير درگذشته بود . امير ارغون از تاريخ سال 643 تا 651 چهار بار براى دادن حساب حوزهء حكومتى خود و دفع افتراءات متهمين از ايران به دربار قاآن مغول رفت و در تمام اين سفرها بهاء الدّين جوينى را يا كفيل حكومت مىكرد و يا با خود همراه مىبرد و بهاء الدين در تمام اين مدت در خدمت امير ارغون بصداقت به انجام خدمات مشغول بود تا آنكه در سال 651 بسن شصت وفات نمود . حكومت امير ارغون در ايران قريب پانزده سال طول كشيد ( از 641 تا 654 ) و او به اين مقام باقى بود تا هولاكو مأمور دفع اسماعيليه و فتح عراق عرب و الجزيره گرديد و چون هولاگو به اين مأموريت به ايران آمد امير ارغون در خدمت او داخل گرديد و به اين حال خدمت هولاگو را مىكرد تا آنكه در سال 673 درگذشت . بهاء الدين جوينى در ايام خدمتگزارى بارغون و صاحبديوانى ايران پسر جوان خود عطا ملك را كه هفده يا هيجده سال بيش نداشت بعنوان دبيرى در دستگاه