عباس اقبال آشتيانى

110

تاريخ مغول ( از حمله چنگيز تا تشكيل دولت تيمورى ) ( فارسى )

و قرقيز ( سيبرى غربى ) . چون جوجى قبل از فوت پدر مرد اين اراضى به پسر او باتو رسيد ؛ 3 - ممالك سابق قراختائيان و ماوراءالنهر به جغتاى رسيد و سرحدّ مملكت او از يك طرف سرزمين قوم اويغور بود از طرفى ديگر سمرقند و بخارا و شهرهاى آلماليغ و بيش‌باليغ و تورفان و قره‌شهر و كاشغر و يارقند و ختن و فرغانه و چاچ و اترار و بناكت و سمرقند و بخارا و بدخشان و بلخ و باميان و قندوز يعنى نقاطى كه آنها را امروز باسم عام تركستان ( اعم از تركستان غربى يا شرقى يا تركستان افغانستان ) مىخوانند جزء قلمرو او حساب مىشد و مركز او در شهر قناس از بلاد مجاور آلماليغ بود ؛ 4 - يورت اصلى اجداد چنگيز يعنى دره‌هاى انهار كرولن و انن و ارخن و دامنه‌هاى جبال قراقروم بنا برسم مغول به جوان‌ترين فرزندان چنگيز يعنى تولوى رسيد و او مدت دو سال ( از 624 تا 626 ) تا موقعى كه تكليف جانشينى چنگيز رسما معين شد به كمك سه نفر مشاور بجاى پدر حكومت مىكرد ؛ 5 - سهم اوگتاى وليعهد چنگيز از همه كمتر بود و انحصار داشت به ناحيهء جبال تارباگاتاى و اطراف درياچهء آلاگول و حوضهء نهر ايميل « 1 » كه در آن درياچه مىريزد و در مغرب مغولستان واقعست . مسكن هريك از جانشينان چنگيز را چنان كه گفتيم به مغولى يورت و كليهء رعاياى هريك از فرزندان او را اولوس مىگويند و مقصود از اولوس اربعهء چنگيزى مجموع ممالك چهار پسر اوست . ادارهء ممالك ايران صورت خاصى داشته كه عن‌قريب بذكر آن خواهيم پرداخت .

--> ( 1 ) - Imil .