برضاى خليفه كار ميكرد نامزد وزارت ميشد . حاجبى نخستين خليفه‌اى كه حاجب گرفت معاويه بود و اين از پس توطئه خارجيان بود كه ميخواستند او و عمرو بن عاص را بكشند چنان كه على بن ابيطالب را كشتند و حاجب از بيم جان گرفت و هم از اينرو كه مردم مزاحم رسيدگى به كار دولت نشوند . و اين رسم در امويان بماند كه دولت از سادگى قديم گشته بود و دورى خليفه از دسترس همه لازم مينمود عباسيان نيز به رسم امويان رفتند و مردم را از ديدار خليفه جز در موارد مهم مانع شدند و بتدريج منصب حاجب بزرگ شد و كار او منحصر بتشريفات ديدار خليفه نماند ، بعضى حاجبان در كار دولت ، دخالت كردند و وزيران را زير نفوذ گرفتند و آنها كه بر ديوانها رياست داشتند جز بصوابديدشان كارى را بسر نميبردند و اگر نفوذ حاجب فزونى ميگرفت وزير با وى برقابت برميخاست و در كار وى دسيسه ميكرد كه نمونه آن را در تدبير ابن مقله وزير براى دستگيرى ابن ياقوت حاجب ميتوان ديد . حاجب فاطميان مانند عباسيان معتبر نبود ابن خلدون گويد . " در دولتهاى افريقيه عنوان حاجب نبود كه ايشان مردمى بدوى بودند ، دولت عبيديان نيز هنگام رونق اين مقام را پديد آورد اما هميشه نبود . " حاجب خاص خليفه نبود ، قاضى - القضاة و وزير نيز حاجب داشتند كه ميان ايشان و كسان حايل بود . حاجب اندلس چنان كه گفتيم مقامى معتبر داشت بلافاصله پس از خليفه كه در دولت اموى مقامى از آن معتبرتر نبود .