بدوران اخشيديان فضل بن جعفر معروف به ابن حنزا به وزارت يافت و اين منصب از راضى خليفه به دو محول شد . پس از آن فضل با اخشيد منسوب شد و دختر او را به زنى جعفر پسر خود گرفت و مناسبات وزير و امير گرم شد كه پيوسته در حضر و سفر با هم بودند . فضل در دولت عباسى نيز مقام شايسته داشت و بسال 326 وزارت بغداد يافت اما از استبداد امير الامرا رنجه شد و بمصر بازگشت و در راه بمرد ( 327 ) و راضى خليفه ، پسرش ابو الفضل را وزارت مصر داد و همچنان بود تا معز فاطمى بيامد و او كه سنى بود از كار بر كنار شد . بدوران اول فاطميان ( 358 - 365 ) وزيرانشان فقط رأى خليفه را اجرا ميكردند كه خليفه همه كار دولت را قبضه داشت . معروفترين وزير اينعصر يعقوب بن كلس بود . از پس يعقوب كار وزارت سست شد و عنوان كسى كه امور دولت را انجام ميداد " وساطت " شد يعنى آنكه ميان كسان و خليفه واسطه بود كه خليفگان فاطمى از بسط نفوذ وزيران بيمناك بودند . در اوائل ايام حاكم ( 386 - 411 ) عيسى بن نسطورس مسيحى معزول شد و حسن بن عمار پيشواى كتاميان به " وساطت " رسيد و لقب امين الدوله يافت . وى طرف كتاميان را گرفت و مستمرى تركان را ببريد و بر خزانه نظارت كرد . از پس ابن عمار " برجوان " كه استاد و مشاور خليفه بود وساطت يافت . وى در كار دولت از دبير خويش ابو العلاى مسيحى كمك ميگرفت و همچنان كارها را فيصله ميداد تا حاكم از استاد خود بتنك آمد و خونش را بريخت و حسين بن جوهر را بجايش نهاد و لقب رئيس به دو داد . وزيران يا واسطگان حاكم ، بيشتر مسيحى بودند و هيچيك مدت درازى نبودند گوئى از آنرو كه در كارها از همكيشان خود طرفگيرى ميكردند ، معروفتر وزير عصر اول فاطمى على بن حفص بود كه وزير الوزراء ، ذو الرياستين ، المظفر و قطب الدوله لقب يافته بود .