وآيا أو پسر حسن عسكرى است ( ع ) ياكسى ديگر ، اختلاف بسيار كرده اند . وما اين مبحث را تحرير كنيم وتنقيح اين سخن به قدر علم خود ان أشاء الله تعالى در اين مقام بنماييم . بدان كه جميع أمت متفقند در آنكه در آخر الزمان ضخصى از أولاد حضرت پيغمبر ظهور خواهد كرد وعالم را از عدل پر خواهد ساخت ، همچنانچه از جور پر است ، اين اتفاق به واسطهء أحاديث صحيحه است كه در اين باب وارد شده چنانچه أم سلمة روايت كند [ . . . ] بيعت كنند در ميانهء ركن ومقام واز شام لشكرى بفرستند به سوى ايشان . ودر بيداء كه موضعي است از راه مكة زمين ايشان را فرو برد ، بعد از آن أكابر وپيشوايان أهل شام وعراق با أو بيعت كنند ، از آن مردى از قريش كه مادر أو از بنى كلب باشد لشكرى بر سر ايشان فرستد وايشان بر أو غالب گردند وآن شخص به سنت پيغمبر أمت در ميان أمت عمل كند واسلام تمكن تمام بيابد ، همچو شتر كه گردن بز زمين مالد ، ومتمكن شود ، پس آن مرد هفت سال باز ماند ، بعد از آن وفات كند ومردمان بر أو نماز بگزارند . از اين جمله اخبارى است در باب مهدى وظهور أو ، در آخر زمان وارد شده [ و ] تمامى أهل اسلام به صحت اين أحاديث متفقند وهيچ نزاعي در آن نيست كه چنين كسى ظهور خواهد كرد در آخر . واختلاف در آن است كه اين كس محمد پسر حسن عسكرى است يا نه ؟ جمعى مى گويند كه : اين كس أو نيست ز يراكه ثابت نشده كه حسن عسكرى را پسرى بوده ، وآنچه مى گويند : أو را پسرى بوده اخبار بعضي مردم است ، وبه مجرد خبري كه آن مشهور ومستفاض نباشد پس ثابت نمى شود ، خصوصا نسبى چنين بزرگ ، وآن را مدار اعتقاد نتوان ساخت ، وبر تقدير آنكه ثابت باشد كه أو را پسر بوده ، هرگز اثرى از أو ظاهر نشده ، وكسى أو را نديده ودر مسند امامت متمكن نشد ، بر تقدير آنكه أو را ديدند واما شد وفات شد ، وبه غايت متبعد است كه كسى مدت قريب به هفتصد سال در حيات بشد وهيچ اثر از أو پيدا نشود