در مسئله توحيد اطلاعات چندانى نداشتند ولى بدين خود علاقه‌مند بودند . بهر صورت دين يهود چند قرن پيش از ظهور اسلام در عربستان نفوذ يافت و بعضى نقاط يهودى نشين پديد آمد كه از همه معروفتر يثرب بود كه بعدها مدينه ناميده شد . در تيمأ و فدك و خيبر نيز نقاط يهودىنشين پديد امد ، يهودان يثرب سه طايفه بودند : بنى نضير و بنى قينقاع و بنى قريظه . حنيفيان در ميان عربها مردم روشن‌فكرى پيدا ميشدند كه از بت‌پرستى خشنود نبودند و ميخواستند از اين مرحله بگذرند و عقايدى بهتر از آن پيدا كنند زيرا در نتيجه آميزش با يهودان و مسيحيان دانسته بودند كه بت‌پرستى از حقيقت بدور است . بعضى از اينان كسان را بتوحيد و ترك بت‌پرستى و عادات جاهليت دعوت ميكردند و عقيده داشتند كه خداى يگانه‌اى هست كه در روز حساب مردم را پاداش ميدهد . اين مسلك را حنفىگرى ميناميدند و پيروان آن را حنيفيان ميخواندند . امية بن ابو الصلت شاعر معروف عرب از جمله اين كسان بود و انتظار داشت كه پيغمبر قوم خود شود ، وقتى خداوند محمد ص را به پيغمبرى مبعوث كرد ديگ حسدش به جوش آمد و از پيروى اسلام سر پيچيد . ورقة بن نوفل و قس بن ساعده از جمله حنيفيان بودند ، فس از داوران معروف و سخنوران بىنظير عرب بود ، محمد ص به دوران كودكى او را در بازار عكاظ ديده بود كه بر شتر خود سخن ميگفت و مردم را به ترك عادات زشت و ناهنجار دعوت ميكرد و آنها را به بعثت پيغمبر بشارت ميداد . محمد پس از بعثت خود درباره او گفت : خدا قس را رحمت كند ، اميدوارم كه در روز قيامت به تنهائى مانند يك امت محشور شود . بعضى از عربها افكار ثنوى را از مردم حيره كه با ايرانيان تماس داشتند فرا گرفته بودند